Oy yuzasida ulkan yangi krater topildi u bor-yoʻgʻi ikki yil oldin paydo boʻlgan

10:51 / 17.09.2026·37·Texno

QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish

AQShning Lunar Reconnaissance Orbiter kosmik apparati yordamida Oy yuzasida diametri 222 metr bo'lgan, atigi ikki yil oldin paydo bo'lgan ulkan zarba krateri aniqlandi.
Bu krater 2024 yil bahor oylarida hosil bo'lgan bo'lib, Quyosh sistemasidagi eng yirik zamonaviy zarba kraterlaridan biridir.
Bunday ko'lamdagi hodisalar Yer hisob-kitoblariga ko'ra o'rtacha har 132 yilda bir marta sodir bo'ladi, bu esa topilmaning noyobligini ko'rsatadi.

AQShning Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) kosmik apparati tomonidan olingan suratlar tahlil qilinib, Oy sirtida soʻnggi yillarda qayd etilgan eng yirik zarba krateri aniqlandi. Science Advances nashri maʼlumotiga koʻra, diametri 222 metrni tashkil etuvchi ushbu ulkan struktura Quyosh sistemasida topilgan eng yirik zamonaviy zarba kraterlaridan biri boʻlib, uning yoshi atigi ikki yilga yaqinlashadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Mutaxassislar 2025 yilning kuz oylarida LRO apparatining oʻta keng burchakli kamerasi yordamida olingan yangi va eski suratlarni oʻzaro solishtirib koʻrishgan. Natijada Oyning ilgari boʻsh boʻlgan hududida yirik oʻzgarish yuz bergani va yangi obyekt paydo boʻlgani maʼlum boʻlgan. Tadqiqotchilar dastlabki maʼlumotlarni aniqlashtirish uchun tor burchakli kameraning qoʻshimcha kadrlardan ham foydalanishgan.

Olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, mazkur ulkan krater 2024 yilning bahor oylarida hosil boʻlgan. Bunday koʻlamdagi kosmik hodisalar Yerdagi mavjud hisob-kitoblar boʻyicha oʻrtacha har 132 yilda bir marta sodir boʻladi. Bu esa topilmaning naqadar noyob va ilmiy jihatdan muhim ahamiyat kasb etishini koʻrsatadi.

Loyiha doirasida olib borilgan ilmiy tahlillar

Tadqiqotchilar yangi kraterning paydo boʻlishi atrofdagi hudud geologiyasiga qanday taʼsir koʻrsatganini oʻrganish maqsadida maxsus kuzatuvlarni amalga oshirdilar. Olingan maʼlumotlar asosida olimlar zarba kraterlarining shakllanish jarayonini tushuntiruvchi zamonaviy ilmiy modellarni yangilashga muvaffaq boʻldilar.

Oy sirti doimiy ravishda turli kosmik obyektlar va meteoritlar zarbasiga uchrab turadi. Zamonaviy ilmiy baholarga tayanilsa, Yerning tabiiy yoʻldoshi boʻlgan Oyda oʻlchami 1 kilometrdan 20 kilometrgacha boʻlgan 5 mingga yaqin yirik kraterlar mavjud.

Shuningdek, diametri 10 metrdan 1 kilometrgacha boʻlgan millionga yaqin shunday tuzilmalar borligi aniqlangan. Oʻlchami 10 metrdan kichik boʻlgan mayda kraterlar soni esa Oy sirtida taxminan 1 milliardni tashkil etishi taxmin qilinmoqda.