AQSh xalqaro yordamni jalb qilgan holda yangi kosmik dasturni boshladi

AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Lima shahrida Space Catalyst Partnership (SCP) deb nomlangan yangi tashabbus eʼlon qilindi. Ushbu Davlat departamenti dasturi xorijiy hukumatlar hamda kosmik agentliklarning Amerika fuqarolik va tijorat kosmik sektoriga kirish imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytirishga qaratilgan. Dastur doirasida xalqaro hamkorlikni kuchaytirish bilan birga, AQShning kosmik texnologiyalari va sanoati uchun yangi bozorlar ochish koʻzda tutilgan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur tashabbusning ilk loyihasi ikki yilga moʻljallangan boʻlib, uning qiymati 6,5 million dollarni tashkil etadi. Mablagʻlar Peru janovidagi olis qishloq hududlarini zamonaviy sunʼiy yoʻldosh internet tarmogʻiga ulashga yoʻnaltiriladi. Biroq hozircha ushbu hududlarda aloqa xizmatlarini aynan qaysi Amerika kompaniyasi taqdim etishi maʼlum qilinmagan.

Artemis dasturi va yangi yondashuv

Yangi SCP dasturida ishtirok etish shartlari qatʼiy belgilangan boʻlib, unga faqat Artemis bitimlarini imzolagan davlatlargina qoʻshila oladi. Masalan, Peru mazkur kelishuvga 2024-yilda rasman qoʻshilib, uning 41-ishtirokchisiga aylangan edi. Aynan shu omil mamlakatning yangi kosmik sheriklik loyihasining birinchi manziliga aylanishini taʼminladi.

Davlat departamenti vakillarining taʼkidlashicha, ushbu dasturning oʻziga xos jihati shundaki, idora tarixda ilk bor xorijiy yordam mablagʻlarini muvofiqlashtirilgan formatda aynan Amerika kosmik sanoati manfaatlariga xizmat qiladigan loyihalarga yoʻnaltirmoqda. Bu esa davlat siyosati va tijorat kompaniyalari imkoniyatlarini oʻzaro uygʻunlashtirish uchun muhim qadam hisoblanadi.

Moliyalashtirish mexanizmi va geosiyosiy fon

Hozircha Space Catalyst Partnership dasturining umumiy byudjeti aniq belgilanmagan. Davlat departamenti kelgusida har bir alohida loyiha uchun AQSh Kongressi bilan birgalikda turli xil tashqi yordam manbalarini jalb qilishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, dasturni amalga oshirish jarayonida NASA bilan yaqindan hamkorlik qilinishi alohida urgʻu bilan taʼkidlanmoqda.

Mutaxassislarning fikricha, ushbu dasturning ishga tushirilishi Lotin Amerikasi mintaqasida Xitoyning kosmik taʼsiri keskin ortib borayotgan bir davrga toʻgʻri keldi. Xususan, Pekin allaqachon Argentina Patagoniyasida uzoq kosmik aloqa stansiyasini oʻrnatgan hamda Boliviya va Venesuela uchun maxsus sunʼiy yoʻldosh dasturlarini amalga oshirib kelmoqda.

Shunga qaramay, SCP ishtirokchilariga xitoylik yetkazib beruvchilar bilan hamkorlik qilish qatʼiy taqiqlanmagan. Vashington oʻz navbatida cheklovlar orqali emas, balki yuqori sifatli texnologiyalar, ishonchli standartlar hamda oʻziga xos yechimlar evaziga raqobat qilishni maqsad qilgan.