АҚШ Венесуэла ҳудудида сақланиб келган бойитилган уранни тўлиқ олиб чиқиш жараёнини якунлади. Бу ҳақда АҚШ Ядро хавфсизлиги миллий бошқармаси — NNSA маълум қилди. Гап Венесуэладаги RV-1 тадқиқот реакторида ишлатилган ва йиллар давомида сақланган ядровий материал ҳақида кетмоқда.
Маълумотларга кўра, NNSA мутахассислари ва Венесуэла илмий-тадқиқот институти техник экспертлари ҳамкорликда RV-1 реакторидан 13,5 килограмм уранни хавфсиз тарзда чиқариб олган. Бу жараён Халқаро атом энергияси агентлиги билан яқин ҳамкорликда амалга оширилгани таъкидланмоқда.
Америкалик мутахассислар уранни ишлатилган ёқилғи учун мўлжалланган махсус контейнерга жойлаштирган. Бундай операцияларда ҳар бир детал муҳим: хавфсизлик, ташиш тартиби, халқаро назорат ва техник меъёрлар қатъий бажарилиши керак. Ядровий материал билан ишлашда “кейин тўғрилаймиз” деган гап ўтмайди — бу ерда хато учун жой йўқ.
Май ойида махсус кема ушбу материални АҚШ ҳудудига етказиб берган. Кейин эса контейнер Жанубий Каролина штатидаги “Саванна-Ривер” корхонасига олиб борилган. Бу объект радиоактив чиқиндиларни сақлаш, дезактивация қилиш ва қайта ишлаш билан шуғулланади.
NNSA маълумотларига кўра, у ерда мутахассислар мазкур материални қайта ишлаб, АҚШ ядровий эҳтиёжлари учун юқори концентрацияли кам бойитилган уран олишни режалаштирмоқда. Яъни Венесуэладан олиб чиқилган материал кейинги босқичда назорат остида қайта ишланади ва хавфсиз мақсадларда фойдаланилади.
NNSA раҳбари Брендон Уилямс ушбу операцияни муҳим воқеа сифатида баҳолади. Унинг таъкидлашича, Венесуэладан бойитилган ураннинг тўлиқ ва хавфсиз олиб чиқилиши мамлакатнинг тикланиши ҳамда янгиланиши ҳақида дунёга яна бир сигнал бўлган.
“АҚШ президенти Доналд Трампнинг қатъий раҳбарлиги туфайли жойлардаги фидойи жамоалар одатда бир неча йил давом этадиган ишларни бир неча ой ичида якунладилар”, — деди Уилямс.
RV-1 реактори ўнлаб йиллар давомида физика ва ядровий тадқиқотлар учун хизмат қилган. Бироқ 1991 йилда ушбу йўналишдаги ишлар тўхтатилганидан сўнг, реакторда 20 фоизлик критик чегарадан юқори бойитилган уран сақланиб қолган.
Мутахассислар учун бундай материаллар алоҳида назорат талаб қилади. Чунки бойитилган уран хавфсиз сақланиши, назоратсиз қолмаслиги ва халқаро ядровий хавфсизлик талабларига мувофиқ бошқарилиши шарт. Шу маънода, ушбу операция нафақат икки давлат ўртасидаги техник ҳамкорлик, балки глобал ядровий хавфсизлик нуқтаи назаридан ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Умуман олганда, Венесуэладан ураннинг олиб чиқилиши АҚШ ва халқаро ташкилотлар учун ядровий материаллар устидан назоратни кучайтириш йўлидаги навбатдаги қадам бўлди. Бу жараён тинчлик, хавфсизлик ва масъулият масалалари ядровий соҳада қанчалик муҳим эканини яна бир бор кўрсатди.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
