Буюк Британия парчаланадами?: Шотландия, Уэльс ва Шимолий Ирландия ажралиб чиқмоқчи

Буюк Британия бирлашган қироллиги ўзининг бир неча асрлик давлатчилик тарихидаги энг жиддий ва хавфли конституциявий инқироз бўсағасига келиб қолди. Британиянинг нуфузли The Telegraph нашри тарқатган шов-шувли хабарга кўра, Шотландия, Уэльс ҳамда Шимолий Ирландия раҳбарлари расмий Лондон билан ҳисоблашмасдан, Буюк Британия таркибидан чиқиш ва ўз мустақиллигини эълон қилиш масаласини муҳокама этиш учун фавқулодда учрашув ўтказмоқда. Британия тарихида илк бор ушбу учала минтақа бошқаруви тепасида мустақиллик ғоясини фаол ва очиқ қўллаб-қувватловчи сиёсий кучлар бир вақтда жамланди.

Улар Лондоннинг чекловларини четлаб ўтиб, аҳолининг ўз тақдирини ўзи белгилашини таъминловчи расмий референдумлар ўтказиш ҳуқуқига эришиш ниятида. Бундан ташқари, ушбу ҳудудларнинг ҳар бири аллақачон ўз геосиёсий келажагини белгилаб олган: Шотландия ва Уэльс мустақил давлат сифатида тўғридан-тўғри Европа Иттифоқига қўшилишни кўзлаётган бўлса, Шимолий Ирландия Ирландия Республикаси билан ягона давлатга бирлашиш йўлини танламоқда.

Хўш, учала етакчининг Лондондан ажралиб чиқиш режаси қай даражада амалий кучга эга, Букингем ва Даунинг-стрит бу тектоник зарбани қандай тўхтатишга уринади ҳамда Бирлашган Қироллик чиндан ҳам харитадан йўқолиб, янги давлатлар пайдо бўлиши мумкинми?

«Референдум ўтказиш ҳуқуқи бизники бўлиши шарт»: Тарихий фавқулодда йиғилиш

The Telegraph хабарига кўра, минтақа раҳбарлари Лондонга қарши ягона позицияни илгари сурмоқда:

• Бирлашув ва умумий муҳокама: Шотландия, Уэльс ва Шимолий Ирландия раҳбарлари расмий равишда Буюк Британия таркибидан чиқиш механизмларини муҳокама қилиш учун бир стол атрофига йиғилмоқда;

• Референдум ваколати: Музокараларнинг асосий мақсади — Лондоннинг қатъий розилигисиз ҳам ўз ҳудудларида мустақиллик бўйича умумхалқ референдумлари ўтказиш ҳуқуқини қонуний мустаҳкамлаб олишдир;

• Тарихдаги илк сиёсий уйғунлик: Учала маъмурий бирликка ҳам бир вақтнинг ўзида марказдан ажралиб чиқиш ва суверенитет тарафдори бўлган сиёсатчилар раҳбарлик қилаётгани бу ҳаракатни тўхтатиб бўлмас кучга айлантирмоқда.

Шотландия ва Уэльс ЕИга интилмоқда: Brexit оқибатларининг акс-садоси

Лондондан ажралиш сабабларидан бири Европа Иттифоқи билан боғлиқ манфаатларга тақалади:

• Шотландиянинг ЕИ мақсади: Шотландияликлар 2016 йилги Brexit референдумидаёқ Европа Иттифоқида қолиш учун овоз берган эди — эндиликда улар тўлақонли мустақил давлат сифатида Брюсселга, яъни ЕИ аъзолигига қайтишга бел боғлаган;

• Уэльснинг янги стратегик танлови: Уэльс ҳам ушбу ҳаракатга фаол қўшилиб, ўз иқтисодий эркинлигини Лондонга қарамликда эмас, балки мустақил субъект сифатида Европа оиласида кўрмоқда;

• Лондон марказининг заифлашуви: Минтақаларнинг ушбу ҳаракати Буюк Британиянинг жаҳон иқтисодиёти ва сиёсатидаги нуфузига қақшатқич зарба бериши мумкин.

Бирлашган Ирландия ғояси: Шимолий Ирландиянинг тарихий қадами

Минтақавий бўлинишнинг энг мураккаб нуқтаси — Шимолий Ирландия муаммоси қайта жонланди:

• Ягона Ирландия сари қадам: Шимолий Ирландия раҳбарияти Буюк Британия таркибидан чиқиб, Ирландия Республикаси билан қайта бирлашиш масаласини жиддий ўрганиб чиқмоқда;

• Асрлик чегаранинг йўқолиши: Ирландия оролининг тўлиқ бирлашиши нафақат Буюк Британиянинг ҳудудий бутунлигига чек қўяди, балки минтақадаги хавфсизлик ва чегара тартиботини тубдан ўзгартиради;

• Лондон учун тупик вазият: Бош вазир ва парламент ҳукумати бир вақтнинг ўзида уч фронтда мустақиллик талаб қилаётган минтақалар босими остида оғир сиёсий қуршовда қолди.

The Telegraph эълон қилган мазкур маълумотлар Буюк Британиянинг кўп асрлик монархия ва империя пойдевори дарз кетганини ҳамда Европа харитаси яқин келажакда жиддий равишда қайта чизилиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

Сизнингча, Шотландия, Уэльс ва Шимолий Ирландия ўз режасини амалга ошириб, Буюк Британияни парчалаб юбора оладими ёки Лондон марказий ҳукумати бундай референдумлар ўтказилишига йўл қўймайдими? Европа Иттифоқига қайтиш ва Бирлашган Ирландия ғояси муваффақият қозонадими? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон сиёсатидаги ушбу тарихий ўзгариш таҳлилини барча яқинларингиз ҳамда халқаро мавзулар ихлосмандларига улашинг!