Зеленский шарт қўйди!: Киевнинг расмий позицияси очиқланди — Россияга нисбатан жиддий шубҳа

Жаҳон сиёсати ва Россия-Украина можаросида кутилмаган дипломатик баҳслар янги босқичга кўтарилди. АҚШ Президенти Дональд Трампнинг 14 сентябрь куни томонлар бир-бирининг энергетика тизимларига зарба бермасликка келишиб олгани ҳақидаги шов-шувли баёнотидан сўнг, Украина Президенти Володимир Зеленский расмий Киевнинг аниқ шартлари ва қатъий талабларини эълон қилди. Давлат раҳбари халқаро ҳамкорларга Россия билан муҳим ҳаётий инфратузилмаларни вайрон этишни тўхтатишга қаратилган кафолатли келишувни таъминлаш таклифини илгари сурганини билдирди.

Зеленскийнинг таъкидлашича, фақатгина энергетика эмас, балки портлар, озиқ-овқат ҳамда дори-дармон омборлари каби тинч аҳоли ҳаётини таъминловчи тармоқлар тўлиқ ҳимоя остига олиниши шарт. Шу билан бирга, Киев Москванинг ҳар қандай ваъдасига шубҳа билан қарашини яширмади ва бу ташаббус Россиядаги ёқилғи нархларини вақтинча тушириб олиш ёки сиёсий тадбирлар учун хизмат қилувчи «найранг» бўлиб қолмаслиги кераклигини очиқ айтди. Хўш, Зеленский Дональд Трамп эълон қилган сулҳ таклифига қарши қандай аниқ шартларни илгари сурди, Киев нега фақат энергетика билан чекланмоқчи эмас ва ҳамкор давлатлар зиммасига қандай оғир масъулият юкланмоқда?

Энергетикадан ташқари порт ва омборлар: Зеленскийнинг асосий талаби

Украина етакчиси ҳимоя остига олиниши лозим бўлган стратегик объектларни санаб ўтди:

• Ҳаётни таъминловчи тузилмалар дахлсизлиги: Президентнинг фикрича, озиқ-овқат захиралари, энергетика ва фуқаролар турмушини таъминловчи барча асосий объектлар зарбалардан холи ҳудуд деб эълон қилиниши керак;

• Кундалик вайронагарчиликлар кўлами: Зеленский Россия зарбалари айнан тинч аҳоли инфратузилмасига қаратилаётганини таъкидлаб, Украинанинг энергетика тизимлари, логистика марказлари, портлари, озиқ-овқат ва фармацевтика омборлари тинимсиз нишонга олинаётганини эслатди;

• Тенглик ва параллель тўхтатиш шарти: «Агар ҳамкорлар Россиянинг электр энергияси, бошқа энергетика объектларимиз, муҳим инфратузилмамиз ва озиқ-овқат таъминотимизга зарба бермаслигини таъминлай олишса, биз ҳам, албатта, ўз зарбаларимизни тўхтатишга тайёрмиз», — дея қатъий шарт қўйди Украина раҳбари.

«Россия ваъдасига ишонч йўқ»: Бензин инқирози ва сиёсий ўйинлар хавфи

Киев расмийлари вақтинчалик найранглар ва сиёсий ҳисоб-китобларга қарши чиқмоқда:

• Москванинг ниятига нисбатан чуқур шубҳа: Зеленский Украина Россиянинг ҳар қандай келишувга чин дилдан ва охиригача риоя қилиш истаги борлигига мутлақо ишонмаслигини очиқ тан олди;

• Сайлов ва ёқилғи кескинлигини юмшатиш воситаси бўлмаслиги керак: Украина Президенти ушбу жараён Россия томонидан бензин ва дизель борасидаги ички кескинликни юмшатиб олиш ёки сиёсий жараёнларни ўтказиб олиш мақсадида бир марталик ниқоб сифатида ишлатилишига ва кейинчалик барбод бўлишига йўл қўйиб бўлмаслигини таъкидлади;

• Узоқ муддатли ва ишончли кафолат: Киев талабига кўра, эришиладиган келишув фақат оғзаки баёнот эмас, балки халқаро ҳамкорлар назоратидаги, узоқ муддатли ва одамлар ҳаётида сезиларли тинчлик яратадиган механизмга эга бўлиши шарт.

Трампнинг шов-шуви ва тинчлик сари илк қадам бўлиш имконияти

Оқ уй баёнотидан сўнг юзага келган дипломатик зиддият таҳлили:

• Трампнинг 14 сентябрдаги сенсацияси: АҚШ Президенти Truth Social тармоғида иккала томон энергетикага ҳужум қилмасликка келишганини ва дизель нархларининг ошишига ушбу уруш сабаб бўлаётганини ёзиб чиққан эди;

• Деэскалация — катта тинчлик йўли: Зеленский урушни тўхтатиш шартлигини эслатиб: «Муҳим инфратузилма бўйича кескинликни пасайтириш (деэскалация) катта тинчлик сари биринчи қадам бўлиши мумкин», — деди;

• Ҳамкорлардан аниқ ҳаракатлар кутилмоқда: Украина томони ушбу масала бўйича халқаро ҳамкорлар, хусусан Ғарб ва АҚШдан аниқ, амалий ва кафолатланган таклифлар кутаётганини билдирди.

Дональд Трампнинг келишув ҳақидаги хабаридан сўнг Зеленскийнинг очиқлаган позицияси ушбу ташаббуснинг мураккаб шартларга эга эканини ва ҳар томонлама текширилган кафолатларсиз ҳаётга кўчмаслигини кўрсатмоқда.

Сизнингча, Дональд Трамп тилга олган ушбу инфратузилмавий «сулҳ» ҳақиқатга айланиши мумкинми ёки Зеленский айтганидек, Россия томони ундан бензин инқирозини юмшатиш учун фойдаланиб, кейин яна зарбаларни давом эттирадими? Украина қўйган барча шартлар тўлиқ бажарилишига ишонасизми? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда ёзиб қолдиринг ва катта сиёсат саҳнасидаги ушбу кескин баҳслар таҳлилини барча дўстларингиз ҳамда халқаро воқеалар кузатувчиларига улашинг!