Ота-онаси 25 йил аввал йўқолди: фарзандлар ҳали кутмоқда

Эритреяда 25 йил аввал ҳибсга олинган ота-онасининг тақдиридан ҳануз хабар йўқ. Ҳанна Петрос Соломон отаси ҳибсга олинганида 10 ёшда эди. Орадан икки йил ўтиб, унинг онаси Астер Йоҳаннес ҳам мамлакатга қайтганида йўқолган.

Ҳаннанинг отаси Петрос Соломон Эфиопиядан мустақиллик учун курашда муҳим раҳбарлардан бири бўлган. Эритрея 1993 йилда мустақилликка эришгач, у мудофаа ва ташқи ишлар вазири, кейинчалик балиқчилик вазири бўлиб ишлаган.

2001 йил май ойида Петрос ва яна 14 нафар юқори лавозимли сиёсатчи Президент Исаияс Афеверкига очиқ мактуб йўллаб, Конституцияни амалга ошириш ва миллий сайловлар ўтказишни талаб қилган. Улар кейинчалик G-15 номи билан танилган.

2001 йил 18 сентябрга ўтар кечаси Эритрея хавфсизлик кучлари уларнинг бир неча аъзосини ҳибсга олган. Петрос ҳам эрталабки югуришга чиққан пайтида олиб кетилган.

У пайтда Ҳаннанинг онаси АҚШда таҳсил олаётган эди. У фарзандларига паспорт олишга уринган, аммо рад жавобини олган. Икки йилдан сўнг турли ваъдалардан кейин Эритреяга қайтишга қарор қилган.

2003 йил 11 декабрь куни фарзандлари уни Асмара халқаро аэропортида кутишган, аммо Астер бошқа йўловчилар қаторида кўринмаган. Кейин аэропортдан унинг юкини олиб кетиш сўралган ва шу орқали оила унинг мамлакатга келганини, аммо уйига қайтмаганини билган.

Кейинчалик Астер Асмарадаги машҳур Karshelli қамоқхонасида сақланаётгани ҳақида хабар тарқалган.

Петрос ва G-15нинг бошқа аъзоларига хиёнат каби айблар қўйилгани айтилган, аммо уларнинг очиқ суди ўтказилмаган. Уларнинг қаердалиги ва тирик ёки вафот этгани ҳақида оилаларига аниқ маълумот берилмаган.

Ўша даврда Эритреяда мустақил нашрлар ҳам ёпилиб, бир қатор муҳаррир ва журналистлар ҳибсга олинган.

Ҳанна йиллар ўтиб Эритреяни тарк этган. Ҳозир 35 ёшда бўлган аёл АҚШда яшайди ва травма билан ишловчи мутахассис бўлиб меҳнат қилади. Бироқ у болаликдаги ота-онаси билан боғлиқ хотираларни йўқотиб қўйишдан қўрқади.

У отасининг оила аъзоларини уйга йиғишни яхши кўрганини, саёҳатлар пайтида болалари билан қўшиқ айтиш мусобақаларини ташкил қилганини эслайди. Онаси эса ABBA, Долли Партон ва Уитни Хьюстон қўшиқларини севган.

Иккинчи оила ҳам шу тақдирни бошдан кечирган

G-15 аъзоларидан яна бирининг ўғли Иброҳим Шерифо ҳам ота-онасидан айрилган. 2001 йилда у 13 ёшда эди. Унинг онаси Астер Фиссеҳатсион эрталаб уйидан олиб кетилган, отаси Маҳмуд Аҳмад Шерифо эса машққа чиққан пайтида ҳибсга олинган.

Ҳозир 38 ёшда бўлган Иброҳим Нидерландияда яшайди ва сиёсатшунослик бўйича таҳсил олмоқда. У 2001 йил 18 сентябрь санасини нафақат оиласи, балки бутун Эритрея учун оғир кун деб ҳисоблайди.

Ҳанна ва Иброҳим уларни болаликда қўллаб-қувватлаган яқинларидан миннатдор эканини айтишади. Улар ота-оналарининг ислоҳот талаб қилиб, очиқ фикр билдиришга журъат қилганидан фахрланади.

Ҳанна эса 25 йилдан бери жавобсиз қолган энг оддий саволига жавоб истайди: ота-онаси тирикми ёки йўқми?

Халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотлари G-15 аъзоларини виждон маҳбуслари сифатида баҳолаб, уларнинг озод қилиниши ва тақдири ҳақида маълумот берилишини талаб қилиб келмоқда.