Оқ уй ва Киев ораси совумоқда: Разведка маълумотлари ва Трампнинг кутилмаган позицияси

АҚШ ва Украина муносабатларида кўпдан бери кузатилмаган совуқлашув даври бошланди. АҚШ Президенти Дональд Трамп Украина етакчиси Володимир Зеленскийни яна бир бор очиқ танқид қилиб, уни урушни якунлаш бўйича муросага боришни истамасликда айблади.

Шу билан бирга, Оқ уй раҳбари Россия Президенти Владимир Путин ҳамда Хитой раҳбари Си Жинпинг билан уч томонлама учрашув ўтказиш таклифини маъқуллаши мумкинлигини очиқлаб, халқаро кун тартибини ўзгартириб юборди.

«Зеленский нима деяётганини ўзи билмайди»: Вашингтон ва Киев тўқнашуви

Журналистларнинг Зеленский томонидан айтилган «агар Вашингтон Москвани қўлласа, тарихнинг нотўғри томонида бўлади» деган баёнотига Трамп кескин эътироз билдирди:

• Имкониятлар бой берилгани ҳақида: «Зеленский – урушни аллақачон ҳал қилиши керак бўлган одам. Агар у менга қулоқ солганида эди, анча вақт олдинроқ яхшироқ келишувга эришган бўларди», — деди Трамп.

• Музокарачини алмаштириш даъвати: АҚШ раҳбари Овал кабинетда 2025 йил февралида кечган кескин тортишувни эслаб, эндиликда Киев номидан бошқа шахслар музокара столига ўтириши вақти келганини таъкидлади: «Балки Зеленскийга музокаралар олиб бориш учун бошқа одамни топиш вақти келгандир».

• «Биз жуда кўп нарса берамиз, улар эса ҳеч нарса бермайди»: Трамп Украинага етказилаётган разведка маълумотлари ва ёрдам масаласида ҳам тўхталиб, Вашингтон бераётган ёрдам кўлами ва Киевнинг бунга муносабати номутаносиб эканини билдирди.

Энергетика, сунъий йўлдошлар ва босим омиллари

Оқ уй ва Киев ўртасидаги алоқалар совиши ортида бир қанча муҳим стратегик сабаблар ётибди:

• Дизель келишуви ва санкциялар: Трампнинг Путин билан телефон орқали мулоқотидан сўнг, Россияга жаҳон бозорига дизель етказиб бериш имконини берувчи шартнома эълон қилинди ва сенатор Линдси Грэм номидаги қаттиқ санкциялар тўплами номаълум муддатга кечиктирилди;

• Нефть заводларига зарбалар тақиқи: Вашингтон Украинани Россиядаги нефтни қайта ишлаш заводларини нишонга олишни тўхтатишга ундади, Киев эса энергетика сулҳини Россиянинг ўзи бузганини билдирмоқда;

• Starlink ва разведка узилишлари: Украина расмийлари АҚШдан ракета ҳужумлари ҳақидаги маълумотлар кечикиб берилаётгани ҳамда дронларга ўрнатилган SpaceX компаниясининг Starlink терминаллари тезлиги секинлаштирилгани оқибатида ҳарбий амалиётларда қийинчиликлар туғилаётганини таъкидламоқда.

Трамп, Путин ва Си Жинпинг: Шенчженда уч томонлама саммит бўладими?

Wall Street Journal манбаларига кўра, Владимир Путин 18-19 ноябрь кунлари Хитойнинг Шенчжен шаҳрида ўтказиладиган АТЭС (APEC) саммити доирасида АҚШ, Хитой ва Россия етакчиларининг алоҳида учрашувини ташкил этиш ташаббусини илгари сурган:

• Кремль муносабати: Дмитрий Песков учала томон ҳам бундай учрашувнинг эҳтимолини тан олаётганини, бироқ кун тартиби ҳали шаклланмаганини тасдиқлади;

• Трампнинг шарти: АҚШ президенти Си Жинпинг ташаббус кўрсатса, учрашувга тайёрлигини билдирди: «Биз бу учрашувни Украина эмас, балки ядро қуроли, қуролсизланиш ва савдо масалаларини муҳокама қилиш учун ўтказган бўлардик»;

• Украинанинг эътирози: Украина Ташқи ишлар вазири Андрей Сибига Киев иштирокисиз ўтадиган бундай формат урушни тугатишга эмас, аксинча Кремлни босқинни давом эттиришга ундашидан қаттиқ огоҳлантирди;

• Пекиннинг эҳтиёткорлиги: Washington Post таҳлилига кўра, Хитой Европа Иттифоқи билан муносабатларини хавф остига қўймаслик учун форум диққатини тортиб олувчи шов-шувли учлик саммитига розилик беришда эҳтиёткор позиция тутмоқда.