Истак ортидан қувиш нега одамни чарчатади? Бунинг "сир"и бошқа жойда

Инсон баъзан пул, муваффақият, муносабат ёки эътирофни ҳаётидаги энг катта мақсад деб ўйлайди. Аммо аслида у кўпинча нарсанинг ўзини эмас, ўша нарса келтириб беради деб ишонган ички ҳолатни излайди: хотиржамлик, севги, эркинлик, хавфсизлик ва қувонч.

Биз нимани хоҳлаяпмиз: натижаними ёки ҳисни?

Кўпчилик инсонлар “кўпроқ пул топсам, хотиржам бўламан”, “муносабатим яхши бўлса, ўзимни севилгандек ҳис қиламан”, “муваффақиятга эришсам, қадрим ошади” деб ўйлайди.

Лекин бу ерда муҳим бир савол бор: биз ҳақиқатан ҳам пул, мақом ёки эътирофни хоҳлаяпмизми? Ёки улар орқали пайдо бўлади деб ўйлаган ички ҳолатними?

Аксарият ҳолларда инсоннинг чуқур истаги ташқи натижада эмас, ички туйғуда яширинган бўлади.

Истакка қаттиқ ёпишиш нега чарчатади?

Бирор нарсага ҳаддан ташқари муҳтожлик билан ёпишиб олиш инсонни ички босимга туширади. У натижани кутишни эмас, унга боғланиб қолишни бошлайди.

Бу ҳолатда ҳар бир кечикиш хавотирга, ҳар бир тўсиқ умидсизликка, ҳар бир ноаниқлик эса ички зўриқишга айланади.

Истак қанчалик қаттиқ ушлаб турилса, у шунчалик оғир юкка айланиши мумкин.

Шунинг учун баъзан инсон мақсадига яқинлашиш ўрнига, айнан шу мақсад ҳақидаги хавотирлар ичида қолиб кетади. Ҳа, мия “мен режа қиляпман” дейди, лекин асаб тизими “биз фавқулодда режимдамиз” деб сигнал беради.

Хотиржамликни кейинга қолдирмаслик

Энг қизиқ нуқта шу ерда бошланади: инсон излаётган ички ҳолатни фақат мақсадга етгандан кейин эмас, ҳозирнинг ўзида ҳам ҳис қилишни ўрганиши мумкин.

Бу дегани мақсадлардан воз кечиш эмас. Аксинча, мақсад сари ички зўриқишсиз ҳаракат қилишдир.

Масалан:

Инсон мана шу ҳолатларни ҳозир ҳис қилишни ўрганса, ҳаётга муносабати ҳам ўзгара бошлайди.

Қаршилик камайса, йўл очилади

Ички қаршилик кўпинча “бу нарса бўлмаса, мен бахтли бўлолмайман” деган ишончдан туғилади. Шу фикр инсонни натижага қарам қилиб қўяди.

Аммо инсон ўзини ҳозирнинг ўзида тўлиқроқ, хотиржамроқ ва эркинроқ ҳис қила бошласа, натижага бўлган муносабат ҳам ўзгаради. У энди мақсадни қўрқув билан эмас, хотиржам куч билан қувлайди.

Парадокс шундаки, бирор натижага ўта қаттиқ муҳтожлик камайганда, инсон унга етишиш учун анча аниқ, енгил ва барқарор ҳаракат қила бошлайди.

Истакни қўйиб юбориш — таслим бўлиш эмас

Кўпчилик “қўйиб юбориш”ни мақсаддан воз кечиш деб тушунади. Аслида эса бу натижага боғланиб қолмасдан, ҳаракатни давом эттиришдир.

Истак бор. Режа бор. Ҳаракат бор. Лекин ички зўриқиш, ҳаддан ташқари қўрқув ва “фақат шу бўлсагина яхши бўлади” деган қарамлик йўқ.

Бу ҳолат инсонни кучсиз эмас, аксинча, анча эркин ва барқарор қилади.

Энг катта ўзгариш ичкаридан бошланади

Пул, муносабатлар, муваффақият ва эътироф инсон ҳаётида муҳим ўрин тутиши мумкин. Аммо уларнинг ортидан қувишдан аввал, инсон ўзи нимани ҳис қилишни хоҳлаётганини англаб олиши керак.

Чунки баъзан биз бутун ҳаётимиз давомида бирор нарсанинг ўзини эмас, ўша нарса ваъда қилгандек туюлган ички тинчликни излаб юрамиз.

Савол шунда: сиз ҳозир қуваётган мақсадингиз ортида аслида қандай ҳисни излаяпсиз?