ПҲАНГС-ЖВСТ халқаро тадқиқот гуруҳи Жамес Вебб космик телескопи ёрдамида 66 та яқин галактикадаги юлдузлараро муҳит эволюциясини ўрганиб чиқди. Олимлар 108 466 та улкан молекуляр булутни ўз ичига олган тарихий каталог туздилар. Бу иш газ булутларининг шаклланиш жараёнини шунчаки кузатишдан уларнинг «ёшини» миқдорий ҳисоблаш даражасига олиб чиқди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Тадқиқотда МИРИ (ўрта инфрақизил диапазон камераси) ёрдамида полисиклик ароматик углеводородлар нурланиши қайд этилди. Бу усул анъанавий радиоинтерферометрлар кўра олмайдиган «қоронғу» газ ҳудудларини аниқлаш имконини берди. Статистик таҳлиллар шуни кўрсатдики, кичик булутлар 20 миллион йил ичида шаклланса, ўта массив тузилмалар учун 100 миллион йилгача вақт талаб этилади.
Галактика динамикаси юлдузлар шаклланишида асосий рол ўйнайди. Спирал тармоқларда газ босими юқори бўлгани учун булутлар бошқа ҳудудларга қараганда 5–10 миллион йил тезроқ ҳосил бўлади. Бироқ, тадқиқотчилар муҳим аномалияни аниқладилар: газнинг гравитацион коллапсига магнит майдонлари ва турбулентлик каби ички кучлар қаршилик кўрсатади.
Ушбу кашфиёт астрономиядаги юлдузлар ҳосил бўлишининг самарасизлиги парадоксини тушунтириб беради. Маълум бўлишича, молекуляр булут массасининг атиги 1 фоизи юлдузларга айланади, қолган қисми эса юлдуз шамоллари ва нурланиш таъсирида тарқалиб кетади. Бу жараён галактикалардаги газ захираларининг миллиардлаб йиллар давомида сақланиб қолишини таъминлайди.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
