Тарихдаги энг иссиқ юлдуз атрофидан экзосайёра топилди

Астрономлар космик телескоп ТEСС маълумотларини таҳлил қилиш жараёнида ноёб кашфиёт эшигини очди. Ixbt.com нашрининг ёзишича, Дракон юлдуз туркумидаги ҲД 156295 деб номланган оқ-кўк гигант юлдуз атрофида эҳтимолий экзосайёра аниқланган. Агар ушбу сигнал ўз тасдигини топса, мазкур осмон жисми ўзининг яшаш зонасида сайёра топилган тарихдаги энг иссиқ юлдузга айланади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Маълум бўлишича, массаси Қуёшникидан 1,67 баравар кўп бўлган бу юлдузнинг ҳарорати тахминан 7 767 Келвинга тенг. Юлдузнинг ёрқинлиги Қуёшникидан 9,16 марта юқори бўлиб, у ердан атиги 140 ёруғлик йили узоқликда жойлашгани боис уни оддий кўз билан ҳам кўриш мумкин. Топилган ҲД 156295 б номли объект Юпитердан тахминан 6,3 баравар оғирроқ бўлиб, юлдуз атрофида 4 астрономик бирлик масофада айланади ва тўлиқ айланиш учун 2 200 кун сарфлайди.

Илмий ёндашув ва янги усуллар

Ушбу улкан юлдуз тизимида сайёрани қидириб топиш оддий вазифа бўлмади. Одатда қўлланиладиган транзит усули ва нурий тезликлар А-классидаги субгигантлар учун деярли самарасиз, чунки уларнинг тез айланиши ва тор спектрал чизиқлари йўқлиги бунга тўсқинлик қилади. Шу сабабли тадқиқотчилар гуруҳи пульсацион тайминг усулидан фойдаланди.

Дельта Скути туркумидаги юлдузлар юқори барқарорлик билан пульсацияланади. Ҳамроҳ объектнинг тортишиш кучи пульсация фазасини бироз силжитади ва айнан шу микроскопик кечикишлар орқали иккинчи объектнинг орбитаси тикланади. Муаллифлар ушбу топилма бўйича тахминан 50 фоизлик ишончлилик баҳосини беришган, чунки пульсацияларнинг ўзгариши ҳам орбитал сигнални тақлид қилиши мумкин.

Келгусидаги кузатишлар ва истиқболлар

Тадқиқот доирасида келгуси қадамлар ҳам режалаштирилган. 2027-йилда кутилаётган ТEСС маълумотлари кузатув базасини 3 000 кунгача узайтириб, экзосайёранинг мавжудлигини аниқлаштиришга ёрдам беради. Қўшимча фильтр сифатида эса Гаиа DR4 астрометрияси хизмат қилади, у 66 ойлик база ёрдамида тўлиқ орбитал даврни қамраб олиб, агар сайёра ростдан ҳам мавжуд бўлса, 300 микросонияли силжишни қайд этиши кутилмоқда.

Шунингдек, ўша танланма доирасида Юпитер массасидан 25 дан 59 мартагача оғир бўлган яна 8 та қўнғир митти номзодлари топилди. Улардан 6 таси тўғридан-тўғри "қўнғир миттилар чўли" деб номланган статистик жиҳатдан ноёб ҳудудга тушади. Келгусида ёрқин юлдузлар учун мўлжалланган ПЛАТО телескопи пульсацион тайминг аниқлигини кескин ошириб, иссиқ А-юлдузлари атрофидан Юпитер массасидаги ҳамроҳларни биринчи марта қидириш имконини бериши кутилмоқда.