Elon Musk SpaceX ИПО орқали ўз ҳукмронлигини қандай мустаҳкамлайди

Elon Musk ўзи раҳбарлик қилаётган компанияларда мисли кўрилмаган таъсир кучига эга. Tesla компаниясида ўзини “ТечноКинг” деб атаса-да, SpaceX тизимида у дунёдаги энг қимматли компаниялардан бирини мутлақ назорат қилувчи ҳақиқий ҳукмдорга айланган. Чоршанба куни эълон қилинган ИПО ҳужжатлари Мускнинг SpaceX устидан монархик бошқарувини яққол кўрсатиб берди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

ИПОдан сўнг Муск SpaceX бош директори (CEO), техник директори (CTO) ва директорлар кенгаши раиси лавозимларини сақлаб қолади. Гарчи унинг ҳозирги 85 фоизлик овоз бериш ҳуқуқи листингдан кейин бироз камайса-да, у барибир 50 фоиздан юқори кўрсаткични сақлаб қолади. Бу унга директорларни ўзи хоҳлаганича тайинлаш имконини беради ва амалда уни ишдан бўшатишнинг имкони бўлмайди.

Компания акциядорларнинг ҳуқуқий эътироз билдириш имкониятларини чеклаб қўйган ва Техас штатининг анча юмшоқ тартибга солиш режимидан фойдаланади. Муск Tesla қароргоҳини Делавердан айнан шу штатга кўчириб, ўзи учун қулай муҳит яратган эди. SpaceX инвесторларни очиқчасига огоҳлантирмоқда: “Бу сизнинг корпоратив масалалар ва директорлар сайловига таъсир кўрсатиш қобилиятингизни чеклайди ёки бутунлай йўққа чиқаради”.

Сўнгги йигирма йил ичида Google ва Meta каби технологик гигантлар икки тоифали акциялар орқали асосчилар назоратини кучайтирган бўлса-да, Муск ва SpaceX бу борада анча илгарилаб кетди. Колорадо университети ҳуқуқ профессори Анн Липтоннинг таъкидлашича, Муск акциядорларнинг раҳбариятга босим ўтказиш учун фойдаланадиган учта энг кучли воситасини йўққа чиқармоқда.

SpaceX икки тоифали акция тузилмасидан фойдаланади ва Муск оммага сотилмайдиган Б тоифасидаги супер-овозли акцияларнинг 93,6 фоизига эгалик қилади. Тарихдаги энг йирик ИПО бўлиши кутилаётган ушбу жараёндан кейин ҳам Муск 50 фоиздан ортиқ овозга эга бўлади. Бу эса биржа стандартлари бўйича компанияни “назорат қилинадиган” мақомида қолдиради ва уни мустақил назорат қоидаларидан озод қилади.