Ҳар қандай улуғвор муваффақият ва зафарли йўлнинг ибтидоси ҳамиша машаққат, синовлар ва тинимсиз меҳнатдан иборат бўлади. Сунъий интеллект оламидаги бош брендлардан бири — «Gemini» чат-боти илк қадамларини ташлаган пайтда худди омадсизлик ва муваффақиятсизлик соясида қолгандек таассурот уйғотган эди. Бироқ вақт олий ҳакам сифатида ўз сўзини айтди: бугунги кунга келиб у тақдим этаётган маълумотларнинг ўта нафислиги, юқори аниқлиги ва тезкорлиги билан ўзининг асосий рақиби «ChatGPT»ни ҳам ортда қолдирмоқда. Бу эса яқин келажакда ушбу тизим ҳар бир интернет фойдаланувчисининг энг яқин ва доимий рақамли ҳамроҳига айланишидан далолат беради.
Бундан атиги икки йил муқаддам глобал технологик майдонда хавфли ва кучли рақиб пайдо бўлиб, кўп йиллардан буён интернет қироли ҳисобланган Google компаниясининг келажагини туманли шубҳалар қоплаган эди. Бутун технология дунёсини остини устун қилиб юборган OpenAI компаниясининг маҳсулотига етиб олиш мақсадида қидирув гиганти ўз сунъий интеллектининг ҳали тўлиқ пишиб етилмаган, хом талқинини шошилинч равишда ўз бош саҳифасига жойлаштирди. Аммо шошқалоқликнинг баҳоси қимматга тушди: тизим фойдаланувчиларга одам тушунмайдиган мантиқсиз маслаҳатларни, хусусан, соғлиқ учун тош ейишни ёхуд лаззатли пицца устига кимёвий елим суртишни хотиржамлик билан тавсия қилиб, ўз соҳибларини бутун дунёга ноқулай ва кулгили аҳволга солиб қўйди.
Ўша пайтларда кўпчилик таҳлилчилар Google ўзининг интернетдаги кўп йиллик ҳукмронлигининг сўнгги кунларини ўтказаётгандек хулоса чиқаришганди.
Аммо бугун манзара тубдан ўзгарди. Google сунъий интеллект соҳасидаги буюк пойгада шунчаки оддий таъқибчи эмас, балки рақибларини тамомила маҳв этувчи мутлақ етакчи сифатида гавдаланмоқда. Бу Кремний водийсида бор-йўғи саноқли ойлар ичида вазият қандай қилиб 180 даражага айланиб кетиши мумкинлигига энг гўзал мисолдир.
Яқинда дастурчилар учун ташкил этилган анъанавий Google I/O йирик конференциясида компания раҳбарияти оламшумул янгиликни ошкор қилди: атиги бир йил ичида «Gemini» чат-ботидан фаол фойдаланувчилар армияси икки баробардан зиёдга кўпайиб, нақд 900 миллион нафарга етди. Бу кўрсаткич OpenAI корпорацияси мақтангувчи «ChatGPT»нинг фаол фойдаланувчилари сони билан тенглашганини, асосан йирик бизнес ва йирик корпорацияларга хизмат кўрсатувчи Anthropic компаниясининг «Claude» чат-боти трафигидан эса деярли 30 баробар кўплигини англатади.
Онлайн реклама орқали миллиардлаб даромад
Сунъий интеллект алгоритмларини ушлаб туриш ва баҳайбат маълумотларни қайта ишлаш марказлари (дата-марказлар) учун тинимсиз баҳайбат маблағ сарфлаб, ҳалигача зарар ёки минимал фойда билан чиқаётган Anthropic ва OpenAI компанияларидан фарқли ўлароқ, Google ўз технологиясини соф фойдага айлантиришнинг уқувли йўлини топди. Компания ушбу тизимни ўзининг бош даромад манбаи — онлайн реклама соҳасига моҳирона татбиқ этди. Энг сўнгги чораклик ҳисоботларга кўра, қидирув гигантининг рекламадан олган соф фойдаси 16 фоизга юксалиб, 77 миллиард долларни ташкил этди. Бу муваффақиятнинг бош меъмори маркетологларга истеъмолчиларнинг яширин қизиқишларини аниқлаб бераётган сунъий интеллектдир.
Яқин кунларда эса «Gemini» ўз энг катта рақобатчисининг ички ҳудудига — Apple компаниясининг «iPhone» қурилмалари таркибига кириб боради. Шу йилнинг бошида расмийлаштирилган келишувга биноан, «Gemini» тизими Apple смартфонларидаги «Siri» овозли ёрдамчисининг янги ва интеллектуал талқинига пойдевор бўлиб хизмат қилади. Ушбу технология аллақачон дунёдаги миллиардлаб «Android» қурилмаларига тизимли равишда ўрнатилганини инобатга олсак, Apple билан ҳамкорлик унга сайёрамиздаги деярли барча телефонларни назорат қилиш ва эгаллаш имконини тақдим этади.
Бундан ташқари, Google I/O тақдимотида интернет-дўконлардаги савдо-сотиқ ҳажмини кескин оширишга хизмат қилувчи, СИ асосида ишловчи янги маҳсулотлар савати ва махсус акциялар функциялари эълон қилинди. Шунингдек, «Google Docs» матнли ҳужжатлар тизимида ҳар бир инсоннинг хоҳишига мос шахсийлаштирилган мақола ва матнларни яратиш имконияти янада кенгайтирилди.
«Агар мендан бугунги кунда сунъий интеллект инқилобининг асл ғолиби ким бўлади, деб сўрашса, мен ҳеч иккиланмай Google компаниясини танлаган бўлардим. Ваҳоланки, худди шу саволни менга бир ярим йил аввал берганингизда, жавобим мутлақо бошқача бўларди ва мен уларнинг номини тилга ҳам олмасдим», — дейди The New York Times газетасининг собиқ шарҳловчиси, СИ соҳасидаги иқтисодий урушлар ҳақидаги китоб муаллифи Гэри Ривлин.
Тарих сабоқлари: Microsoft'нинг хатоси такрорланмайди
Google компаниясининг «Gemini» лойиҳаси орқали қозонган ушбу зафари соҳа гигантлари хавф туғилганда ўз етакчилигини сақлаб қолиш учун нақадар тезкорлик билан трансформация бўла олишини кўрсатди. Ваҳоланки, тарихда бундай бўҳронга дош беролмаган етакчилар кўп бўлган.
Масалан, бундан 15 йил муқаддам Apple томонидан «iPhone» ва Google томонидан «Android» экотизимлари яратилганда, «Microsoft» корпорацияси шахсий компьютерлар бозоридаги устуворлигига ишониб, замон шиддатини ўтказиб юборди. Улар томонидан яратилган «Windows Phone» операцион тизими ва афсонавий «Nokia» брендининг сотиб олиниши ҳам уларни мобил технологиялар пойгасидаги ҳалокатдан қутқариб қола олмади. Натижада «Microsoft» оддий фойдаланувчилар орасида ўз машҳурлигини бутунлай йўқотди.
Google эса бу хатони такрорламади. Улар «Gemini»ни шунчаки алоҳида илова сифатида ривожлантириб ўтирмасдан, уни ўз ихтиёридаги барча оммабоп хизматларга улаб ташлашди. Айни пайтда компаниянинг бир нечта йирик илмий жамоалари бир вақтнинг ўзида нейротармоқни «Gmail» электрон почтасига, «Google Maps» хариталар хизматига ва алоҳида мустақил дастурларга интеграция қилиш устида бош қотиришмоқда.
Шунингдек, Google сунъий интеллектининг сайёҳлик соҳасида ҳеч бир рақобатчисида мавжуд бўлмаган мутлақ устуворлиги бор. «Gemini» — дунёдаги энг йирик «Google Flights» (авиачипталар қидируви) ва «Google Hotels» (меҳмонхоналар базаси) тизимларига тўғридан-тўғри кириш ва уларни таҳлил қилиш ҳуқуқига эга ягона чат-ботдир. Бу имконият уни дунёдаги энг мукаммал, тезкор ва бепул шахсий виртуал сайёҳлик агентига айлантиради.
«Бу ерда гап фақатгина СИ моделининг қай даражада ақлли ва мукаммаллигида эмас. Унинг рақамли маконда қаерда жойлашгани ҳамда оддий инсонлар учун ундан фойдаланишни бошлаш ва ундан наф олиш қанчалик осон эканлиги жуда муҳим аҳамиятга эга», — дея вазиятга баҳо беради Creative Strategies тадқиқот фирмаси раҳбари Каролина Миланези.
Келажакнинг ягона ҳукмдори
Компания ўз технологиясини оммалаштириш учун қўлидаги барча маъмурий ва техник ресурсларни ишга солди. Улар сунъий интеллект томонидан тақдим этиладиган тайёр жавоблар блогини дунёдаги энг кўп кириладиган веб-сайт — Google.com платформасининг асосий ва ажралмас қисмига айлантиришди. Эътиборлиси, фойдаланувчиларга ушбу функцияни созламалар орқали ўчириб қўйиш имконияти ҳам берилмаган.
Бир пайтлар одамларга тош ейишни тавсия қилган ўша хатокор «Gemini» бугун таниб бўлмас даражада ақлли ва донишманд қиёфага кирди. Тўғри, уни ҳали мутлақо бехато, дейишга бироз эрта. «The Times» нашри яқинда ўтказган мустақил экспертиза натижаларига кўра, Google сунъий интеллекти берган жавоблар 90 фоиз ҳолатларда мутлақо тўғри ва асосли деб топилган. Компаниянинг ўзи эса бу кўрсаткич аслида бундан ҳам анча юқори эканини даъво қилмоқда.
Хулоса ўрнида айтганда, Google бугун шундай глобал қамров ва баҳайбат инфратузилмага эгаки, бундай куч дунёдаги ҳеч бир рақобатчисида мавжуд эмас. «Хўш, сунъий интеллект даврида кейинги кудратли Google ким бўлади, деб сўрасангиз, катта эҳтимол билан бу яна Googleнинг ўзи бўлиб қолади», — дея фикрини якунлади эксперт Гэри Ривлин.
Сизнингча, Google Gemini тизимининг барча смартфон ва иловалар ичига бу қадар чуқур кириб бориши келажакда инсониятнинг фикрлаш қобилиятини сусайтириб, СИга тўлиқ қарам қилиб қўймайдими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
