NASA Персеверансе аппарати Марсда мураккаб органик бирикмалар борлигини тасдиқлади

NASA агентлигининг Персеверансе марсоходи Қизил сайёрадаги Эзеро кратери тубида, бир неча миллиард йил аввал кўл бўлган ҳудудда мураккаб органик молекулаларни аниқлади. Ушбу кашфиёт Марснинг ўтмишда ҳаёт учун нақадар мос бўлганини тушунишда янги саҳифа очмоқда. Ссиенсе Адвансес журналида эълон қилинган тадқиқот натижалари сайёранинг геологик қатламларида органик моддалар узоқ вақт давомида сақланиб қолиши мумкинлигини кўрсатди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотлар кратернинг ғарбий қисмида – қадимий дарё дельтаси ва кўл ўрни ҳисобланган Неретва ҳудудида олиб борилди. Персеверансе ўзидаги юқори аниқликдаги ШEРЛОК спектрометри ёрдамида юзлаб намуналар ва жинсларни таҳлил қилди. Натижада, ҳатто очиқ муҳит таъсирида бўлган қатламларда ҳам йирик углерод макромолекулалари ва мураккаб органик бирикмалар мавжудлиги маълум бўлди.

Ҳаёт аломати ёки кимёвий жараён?

Олимларнинг таъкидлашича, ҳозирча ушбу органик моддаларнинг келиб чиқиши борасида якуний хулоса чиқаришга эрта. Улар ҳам биологик (ҳаётий), ҳам абиотик (геокимёвий) жараёнлар натижасида ҳосил бўлган бўлиши мумкин. Бироқ, бундай мураккаб молекулаларнинг Марснинг қаттиқ радиацияси ва ноқулай иқлимига қарамай сақланиб қолгани мутахассисларни ҳайратда қолдирмоқда.

ТАСС агентлиги хабарига кўра, ушбу топилмалар Марснинг турли нуқталарида олинган маълумотлар билан ҳамоҳангдир. Аввалроқ Curiosity марсоходи Эзеро кратеридан 3000 километр узоқликда жойлашган бошқа бир ҳудудда ҳам органик моддаларни топган эди. Бу эса мураккаб органика бутун сайёра бўйлаб кенг тарқалган бўлиши мумкинлигидан далолат беради.

Персеверансе миссияси доирасида 2025-йилда айнан шу ҳудудда ғайритабиий минераллар ва эҳтимолий биосигнатуралар (ҳаёт излари) топилгани тадқиқотларни янада чуқурлаштиришга туртки бўлди. Агар бу моддалар ҳақиқатан ҳам қадимий микроорганизмлар фаолияти натижаси бўлса, бу инсониятнинг коинотдаги ўрни ҳақидаги тасаввурларини бутунлай ўзгартириб юборади.

Ҳозирги босқичда олимлар қуйидаги асосий йўналишларда изланишларни давом эттирмоқда:

• Органик бирикмаларнинг аниқ кимёвий таркибини ўрганиш;
• Уларнинг қатламларда қандай сақланиб қолганини таҳлил қилиш;
• Моддаларнинг биологик келиб чиқиш эҳтимолини текшириш;
• Келажакда ушбу намуналар Ерга олиб келинганида ўтказиладиган лаборатория таҳлилларига тайёргарлик кўриш.

Мазкур кашфиёт Марсда қачондир ҳаёт бўлгани ҳақидаги гипотезани янада мустаҳкамлайди. Гарчи ҳозирча "ҳаёт топилди" деб аниқ айтиш имконсиз бўлса-да, топилган мураккаб молекулалар тирикликнинг асосий қурилиш блоклари ҳисобланади. Персеверансе миссияси Қизил сайёра сирларини очишда давом этмоқда ва ҳар бир янги намуна бизни асосий саволга жавоб топишга яқинлаштирмоқда.