Қуёшда энг юқори Х синфидаги чақнашлар кутилмоқда: Ерда кучли магнит бўронлари бўлиши мумкин

Қуёш фаоллигининг навбатдаги чўққиси Ер сайёраси учун сезиларли таъсирларни олиб келиши мумкин. Амалий геофизика институти мутахассисларининг маълумотларига кўра, 26-июн куни Қуёшда энг юқори тоифага кирувчи Х синфидаги кучли чақнашлар содир бўлиши прогноз қилинмоқда. Ушбу ҳодиса нафақат коинот тадқиқотчилари, балки ер юзидаги технологик тизимлар барқарорлиги учун ҳам муҳим аҳамиятга эга. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Қуёшдаги чақнашлар ўзининг нурланиш қувватига кўра бешта асосий тоифага бўлинади: А, Б, К, М ва Х. Ҳар бир кейинги синф ўзидан олдингисидан ўн баравар кучлироқ эканлигини англатади. Х тоифаси эса энг юқори ва хавфли даража ҳисобланиб, у улкан энергия ажралиб чиқиши билан тавсифланади. Мутахассисларнинг таъкидлашича, айнан шу каби ҳодисалар сайёрамизнинг магнит майдонига бевосита таъсир кўрсатиш салоҳиятига эга.

Технологик тизимлар ва алоқа учун хавфлар

Бундай кучли чақнашлар кўпинча коронал масса отилиши — қуёш плазмасининг улкан оқимлари билан бирга кечади. Агар ушбу плазма булути Ер йўналиши бўйлаб ҳаракатланса, у атмосферанинг юқори қатламларига етиб келиб, турли интенсивликдаги геомагнит бўронларини келтириб чиқариши мумкин. Бу эса ўз навбатида замонавий технологияларга жиддий босим ўтказади.

Хусусан, кучли магнит бўронлари сунъий йўлдош тизимлари ишида узилишлар пайдо қилиши, навигация қурилмалари (ГПС) аниқлигини пасайтириши ва қисқа тўлқинли радиоалоқани бутунлай издан чиқариши мумкин. Шунингдек, сезгир электрон тизимлар ва электр узатиш тармоқларида ҳам ортиқча юкланишлар юзага келиши эҳтимоли мавжуд. Ўзбекистон каби технологик инфратузилмаси ривожланиб бораётган ҳудудларда ҳам алоқа сифати ва интернет тезлигида вақтинчалик пасайишлар кузатилиши мумкин.

Мутахассислар қуйидаги асосий таъсир йўналишларини қайд этмоқда:

• Сунъий йўлдошлар навигацияси ва алоқа каналларидаги носозликлар;
• Юқори кенгликлардаги электр тармоқларида кучланишнинг ошиши;
• Рациялар ва бошқа радиоалоқа воситаларининг вақтинча ишдан чиқиши;
• Метеорологик ҳолатга сезгир инсонларда саломатлик билан боғлиқ ноқулайликлар.

Ҳозирги вақтда олимлар Қуёш юзасидаги фаол зоналарни диққат билан кузатиб бормоқда. Магнит бўронларининг аниқ кучи ва давомийлиги плазма оқимининг Ерга етиб келиш тезлиги ва йўналишига боғлиқ бўлади. Аввалги кузатувлар шуни кўрсатадики, Х синфидаги чақнашлар ҳатто бир неча кун давом этадиган геомагнит тебранишларни келтириб чиқариши мумкин.

Шуни таъкидлаш жоизки, бундай табиий ҳодисалар Қуёш сиклининг ажралмас қисми бўлиб, замонавий илм-фан уларнинг оқибатларини минималлаштириш чораларини кўриб келмоқда. Бироқ, 26-июн куни кутилаётган фаоллик сўнгги ойлардаги энг юқори кўрсаткичлардан бири бўлиши тахмин қилинаётгани сабабли, мутахассислар эҳтиёт чораларини кўришни тавсия этмоқда.