NASA Boeing Старлинер лойиҳасидаги муваффақиятсизликлар сабабини очиқлади
АҚШ Миллий аэронавтика ва коинот бошқармаси (NASA) Boeing компанияси томонидан ишлаб чиқилган Старлинер космик кемасидаги техник муаммолар тизимли бошқарув хатолари ва режалаштиришдаги камчиликлар оқибати эканини расман тан олди. NASA Бош инспектори бошқармасининг янги ҳисоботига кўра, лойиҳанинг кечикиши ва парвоз пайтидаги носозликлар коинот дастурининг келажагига жиддий хавф туғдирмоқда. Ушбу таҳлилий ҳужжат коинот саноатидаги энг йирик лойиҳалардан бирининг нега инқироз ёқасига келиб қолганини очиб берди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Ҳисоботда қайд этилишича, NASA ва Boeing ўртасидаги шартнома модели маълумотлар алмашинувини чеклаб қўйган. Агентлик мутахассислари кеманинг симуляция тестлари ва хавфсизлик кўрсаткичлари бўйича тўлиқ маълумотларга эга бўлмаган. Айниқса, кема ёки экипаж йўқотилиши мумкин бўлган сценарийлар бўйича маълумотларнинг чеклангани парвоздан олдин тизимли хавфларни тўғри баҳолашга халақит берган. Бу эса Крев Фlight Тест (КФТ) миссияси давомида кутилмаган носозликлар юзага келишига замин яратган.
Экспертларнинг фикрича, Boeing ўзининг эски технологияларига ортиқча ишонч билдирган ва янги кема конструкциясини тайёрлаш муддатларини реал баҳоламаган. 2021-йилдан бери лойиҳа ҳар олти ойда якунланиши айтиб келинган бўлса-да, амалда илк пилотли парвоз фақат 2024-йил июнига келиб амалга оширилди. Бундай шошма-шошарлик ва нотўғри режалаштириш кема тизимларини синовдан ўтказиш сифатига салбий таъсир кўрсатган.
Техник носозликлар ва кадрлар етишмовчилиги
Старлинер кемасининг Халқаро коинот станциясига (ХКС) амалга оширган сўнгги миссияси давомида двигателларда жиддий носозликлар кузатилган эди. Натижада кема Ерга экипажсиз қайтишга мажбур бўлди, астронавтлар эса SpaceX компаниясининг Crew Dragon кемасида қолишди. NASA ҳисоботида келтирилишича, агентликнинг тижорий парвозлар бўлимида кадрлар қўниmsизлиги 21 фоизга етган, бу эса хавфсизлик таҳлили ва сертификатлаштириш жараёнларини секинлаштириб юборган.Ҳозирда лойиҳанинг келажаги бўйича қуйидаги асосий муаммолар сақланиб қолмоқда:
- Двигателларнинг ориентация тизимидаги носозликлар ҳали тўлиқ бартараф этилмаган;
- Сервис модулидаги элементларнинг ҳаддан ташқари қизиб кетиши муаммоси ечилмаган;
- Кейинги Старлинер-1 миссияси пилотли ҳолатдан учувчисиз режимга ўтказилган;
- Кеманинг мунтазам парвозлар учун якуний сертификацияси камида 2027-йилга сурилган.
Вазиятни мураккаблаштираётган яна бир омил — Халқаро коинот станциясининг эксплуатация муддати 2030-йилда якунланишидир. Агар Старлинер кемасини сертификатлаштириш 2027-йилгача чўзилса, Boeing станциянинг амал қилиш муддати тугагунча режалаштирилган барча миссияларни бажаришга улгурмаслиги мумкин. Бу эса АҚШнинг коинотга чиқиш бўйича фақатгина SpaceX платформасига боғланиб қолиш хавфини оширади.
Изоҳлар 0
…