Гулфстреам G700 экологик ёқилғида парвоз қилди: Авиация тарихида янги саҳифа

Авиация саноати атроф-муҳитга етказилаётган зарарни камайтириш йўлида улкан қадам ташлади. Гулфстреам Аэроспасе компанияси ўзининг энг замонавий бизнес-джети — Гулфстреам G700 моделида 100 фоизли барқарор авиация йўқилғиси (САФ) ёрдамида кенг кўламли синов парвозларини муваффақиятли якунлади. Ушбу тадқиқот анъанавий авиация керосинидан бутунлай воз кечиш имкониятларини амалда исботлади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Rolls-Royce Пеарл 700 двигателлари билан жиҳозланган Гулфстреам G700 самолёти ер сатидан 15,2 километр баландликда парвоз қилди. Бу баландлик замонавий бизнес авиацияси учун стандарт ҳисобланади, бироқ илк бор бундай масофада бир томчи ҳам керосин ишлатилмасдан парвоз амалга оширилди. Синовлар давомида махсус жиҳозланган G700 учувчи лаборатория вазифасини ўтади.

Илмий ҳамкорлик ва тадқиқот кўлами

ixbt.com маълумотига кўра, ушбу лойиҳада дунёнинг етакчи илмий ташкилотлари, жумладан, NASA, АҚШ Федерал авиация бошқармаси (ФАА), Германия авиация ва космонавтика маркази (ДЛР) ҳамда Rolls-Royce мутахассислари иштирок этишди. Тадқиқотчилар ҳавода уч турдаги ёқилғининг атроф-муҳитга таъсирини ўзаро солиштиришди: анъанавий керосин, САФ аралашмаси ва 100 фоизли тоза САФ ёқилғиси.

Тажриба давомида лаборатория-самолёт G800 моделининг ортидан учиб, унинг двигателларидан чиқаётган газлар таркибини ва конденсация изларини (инверсион траил) таҳлил қилди. Бунинг учун G700 салони махсус ўлчов аппаратуралари билан тўлдирилди, учувчилар эса самолётлар орасидаги масофани минимал даражада ушлаб туриш учун махсус тайёргарликдан ўтдилар.

Экологик самарадорлик ва келажак режалари

САФ ёқилғисининг асосий афзаллиги шундаки, унинг таркибида оддий керосинда мавжуд бўлган олтингугурт ва ароматик бирикмалар деярли йўқ. Бу эса двигателдан чиқадиган қаттиқ зарралар миқдорини кескин камайтиришга хизмат қилади. Гулфстреам компаниясининг дастлабки хулосаларига кўра, 100 фоизли САФдан фойдаланиш ҳавонинг ифлосланиш даражасини сезиларли даражада пасайтирган.

Олинган барча маълумотлар эндиликда халқаро авиация регуляторлари ва иқлиmsҳунос олимларга тақдим этилади. Бу маълумотлар келажакда авиация учун янги экологик стандартларни ишлаб чиқишда ва барқарор ёқилғиларга қўйиладиган талабларни белгилашда асосий манба бўлиб хизмат қилади.

Ўзбекистон каби авиация транзити фаол ривожланаётган ҳудудлар учун ҳам бундай технологиялар муҳим аҳамиятга эга. Келажакда глобал миқёсда САФ ёқилғисига ўтилиши нафақат ҳавонинг тозалигини таъминлайди, балки авиация саноатининг иқлим ўзгаришига таъсирини ҳам камайтиради. Гулфстреам G700 синовлари ушбу мақсад сари ташланган энг дадил қадамлардан бири бўлди.