Сунъий интеллект ва эркинлик: Георге Ҳотз AI орқали жиноят қилиш ҳуқуқини ҳимоя қилмоқда

Сунъий интеллект (AI) технологияларининг жадал ривожланиши инсоният олдида нафақат техник, балки жиддий ахлоқий ва ҳуқуқий саволларни ҳам кўндаланг қилмоқда. Бугунги кунда соҳа мутахассислари орасида AI тизимларини қатъий назорат қилиш ёки уларга чексиз эркинлик бериш борасидаги баҳслар янги босқичга кўтарилди. Хусусан, таниқли дастурчи ва Комма AI асосчиси Георге Ҳотзнинг сўнгги баёнотлари технологик ҳамжамиятда катта шов-шувга сабаб бўлди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Ҳотз яқинда эълон қилинган “AI 2040: План А” деб номланган сиёсий ҳужжатга нисбатан ўзининг кескин муносабатини билдирди. Мазкур ҳужжатда тадқиқотчилар инсоният хавфсизлиги йўлида сунъий интеллект ривожланишини 14 йилга секинлаштиришни таклиф қилишган. Бироқ Георге Ҳотз бу ёндашувга мутлақо қарши чиқиб, технологияни жиловлаш эркинлик тамойилларига зид эканини таъкидламоқда.

Локал назорат ва фойдаланувчи манфаатлари

Дастурчининг фикрича, сунъий интеллект хавфсизлигини таъминлашнинг энг яхши йўли — марказлашган тизимлардан воз кечишдир. Бугунги кунда ChatGPT ёки Claude каби йирик моделлар корпорациялар томонидан бошқарилади ва улар ўз ахлоқий меъёрларини фойдаланувчиларга мажбурлаб ўтказади. Ҳотз эса ҳар бир инсоннинг ўзига тегишли ва фақат унинг манфаатларига хизмат қиладиган локал AI моделлари бўлиши тарафдори.

Ушбу ёндашувга кўра, сунъий интеллект худди шахсий компьютер ёки қурол каби восита бўлиши керак. Ҳотз ўзининг провокацион чиқишида AI фойдаланувчининг ҳар қандай буйруғини, ҳатто у ахлоқсиз ёки ноқонуний бўлса ҳам, бажариши лозимлигини илгари суради. Унинг фикрича, ҳақиқий “эркин” AI ҳатто жиноят режалаштиришда ҳам эгасига қаршилик кўрсатмаслиги керак.

Ахлоқий чегара ва жамият хавфсизлиги

Верге нашрининг таҳлилига кўра, Ҳотзнинг бу қарашлари жамиятда катта хавф туғдириши мумкин. Агар сунъий интеллект тақиқланган моддаларни тайёрлаш ёки оғир жиноятларни амалга оширишда ёрдамчи сифатида ишлатилса, бу ижтимоий тартибнинг бузилишига олиб келади. Муаллифнинг қайд этишича, ҳар қандай технологик маҳсулотни оммавий бозорга чиқаришда нафақат фойдаланувчи эркинлиги, балки бошқа инсонларнинг хавфсизлиги ҳам инобатга олиниши шарт.

Георге Ҳотз эса бу тамойилни ҳимоя қилиш йўлида ҳатто ўлимга ҳам тайёрлигини билдирган. Унинг учун дунё ё тўлиқ эркинликка эга бўлиши, ёки қатъий назорат остида яшаши керак. Бироқ танқидчилар “эркинлик” тушунчаси бошқаларнинг ҳаётига дахл қилиш ҳуқуқини бермаслигини, акс ҳолда жамият “AI қувватига эга Наполеонлар” маконига айланиб қолишини таъкидламоқда.

Ҳозирча ChatGPT ва шунга ўхшаш оммабоп сервислар қатъий фильтрлар ва ахлоқий чекловлар асосида ишламоқда. Аммо технология арзонлашгани сайин, Ҳотз айтганидек, ҳар бир шахс ўзининг шахсий ва “чексиз” сунъий интеллектига эга бўлиш имконияти пайдо бўлади. Бу эса келажакда қонун устуворлигини таъминлашда янги қийинчиликларни келтириб чиқариши шубҳасиз.