АҚШда илк прецедент: Нью-Йорк сунъий интеллект марказлари қурилишини музлатди

Нью-Йорк штати губернатори Катй Ҳочул йирик маълумотларни қайта ишлаш марказлари (дата-марказлар) қурилишига бир йиллик мораторий эълон қилишга тайёрланмоқда. Ушбу қарор АҚШ тарихида штат даражасида сунъий интеллект инфратузилмасини кенгайтиришга қўйилган илк расмий тақиқ сифатида қайд этилмоқда. Мазкур қадам технологик ривожланиш ва энергия хавфсизлиги ўртасидаги мувозанатни сақлаш йўлидаги муҳим бурилиш нуқтаси бўлиши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Мораторий қуввати 50 МВ дан юқори бўлган йирик лойиҳаларга дахлдор бўлиб, у ҳатто рухсатнома олиш учун ариза топширган, аммо қурилишни бошламаган объектларни ҳам қамраб олади. Ixbt.com маълумотларига кўра, кичикроқ ҳажмдаги марказлар ҳамда касалхоналар, университетлар каби махсус эҳтиёжли муассасалар учун истиснолар кўзда тутилган. Ҳукумат ушбу танаффусдан янги экологик талабларни ишлаб чиқиш ва штат энергия тизимига юкламани баҳолаш учун фойдаланмоқчи.

Энергетик инқироз ва аҳоли манфаатларининг ҳимояси

Губернатор маъмуриятининг таъкидлашича, сунъий интеллект тизимлари учун мўлжалланган замонавий дата-марказлар анъанавий ҳисоблаш майдончаларига қараганда бир неча баробар кўп электр энергияси истеъмол қилади. Бу эса ўз навбатида умумий тармоқдаги юкламани ошириб, оддий аҳоли учун электр энергияси нархининг кўтарилишига сабаб бўлиши мумкин. Катй Ҳочулнинг сўзларига кўра, табиий ресурсларнинг камайиши ва нархлар ноаниқлиги штат аҳолиси учун жиддий хавф туғдирмоқда.

Янги тартибга кўра, нафақат қурилиш тўхтатилади, балки йирик дата-марказлар учун илгари амал қилган солиқ имтиёзларини бекор қилиш масаласи ҳам кўриб чиқилади. Тақиқ дарҳол кучга киради ва бир йил давом этади, бироқ штат янги қоидаларни тезроқ қабул қилса, муддат қисқартирилиши мумкин. Бу чора Нью-Йорк қонун чиқарувчи органи томонидан аввалроқ маъқулланган қонун лойиҳасининг ижро этувчи ҳокимият даражасидаги муқобили ҳисобланади.

Ижтимоий норозилик ва соҳа келажаги

Сунъий интеллект инфратузилмасига нисбатан салбий муносабат нафақат Нью-Йоркда, балки бутун АҚШ бўйлаб кузатилмоқда. Галлуп томонидан ўтказилган сўровномага кўра, америкаликларнинг 71 фоизи ўз ҳудудларида дата-марказлар қурилишига қарши чиқмоқда. Қизиғи шундаки, ҳатто атом электр станциялари қурилишига нисбатан норозилик даражаси (53 фоиз) бу кўрсаткичдан пастроқ экани маълум бўлди.

Бироқ, бу борада АҚШ штатлари ўртасида ягона позиция мавжуд эмас. Масалан, Мейн штатида ҳам шунга ўхшаш тақиқ киритилган бўлса-да, губернатор Жанет Миллс маълум лойиҳаларга истисно берилмагани сабабли унга вето қўйган эди. Шу билан бирга, Калифорния, Мичиган ва Пенсилвания каби штатлар сунъий интеллект инфратузилмасини ривожлантиришни қўллаб-қувватлашда давом этмоқда.

Нью-Йоркнинг ушбу қарори технологик гигантлар учун жиддий сигнал бўлиб хизмат қилади. Эндиликда Microsoft, Google ва OpenAI каби компаниялар янги ҳисоблаш қувватларини яратишда нафақат техник имкониятларни, балки ҳудудларнинг энергетик ресурслари ва қатъий экологик қонунчилигини ҳам биринчи ўринга қўйишга мажбур бўладилар. Бу эса келажакда сунъий интеллект ривожланиш суръатларига ўз таъсирини ўтказмай қолмайди.