NASA Псйче аппарати Марс юзасининг ноёб тасвирларини Ерга юборди

NASA агентлигининг Псйче космик аппарати узоқ коинот сари парвози давомида Марс сайёраси ёнидан ўтиб кетаётиб, унинг юзасидаги мураккаб релеф шакллари акс этган юқори аниқликдаги суратларни олди. Ушбу миссиянинг асосий мақсади Марс бўлмаса-да, сайёра ёнидан ўтиш чоғида амалга оширилган суратга олиш ишлари аппаратнинг илмий ускуналарини синовдан ўтказиш ва қизил сайёра геологиясига янгича нигоҳ ташлаш имконини берди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com маълумотига кўра, суратлар 2026-йил 15-май куни аппаратнинг мультиспектрал камераси ёрдамида олинган ва кейинчалик рангли мозаика кўринишида бирлаштирилган. Тасвирларда Марснинг жанубий тоғли ҳудудлари, хусусан, Иапйгиа деб аталадиган минтақанинг ўзига хос хусусиятлари яққол кўзга ташланади. Псйче аппарати сайёра дискининг шимоли-шарқидан жануби-ғарби томон ҳаракатланиб, бутун жараённи бор-йўғи 6 дақиқа ичида муҳрлашга улгурган.

Олинган маълумотларнинг рухсат этиш аниқлиги ҳар бир пиксел учун 381 метрдан 440 метргача етади. Камера яқин инфрақизил, яшил ва кўк рангли фильтрлардан фойдаланган ҳолда сиртнинг турли қисмлари орасидаги фарқларни очиб берди. Бу эса олимларга Марс юзасидаги йирик кратерлар, тизмалар, шамол таъсирида ҳосил бўлган излар ва вулқон текисликларининг таркибини батафсилроқ ўрганишга ёрдам беради.

Марс геологиясининг янги қирралари

Тасвирланган ҳудуднинг марказий қисмидан бироз пастроқда диаметри тахминан 114 километрга тенг бўлган Фоурниер зарба кратери жойлашган. Шунингдек, кадрнинг чап қисмида Оенотриа Скопули деб номланувчи улкан жарликлар тизими кўзга ташланади. Ушбу геологик объект шимоли-шарқдаги йирик Исидис ҳавзаси билан боғлиқ бўлиб, Марс юзасининг шаклланиш тарихи ва тўқнашувлар даврини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга.

Псйче миссиясининг бундай муваффақиятли маневрлари нафақат техник жиҳатдан муҳим, балки Ўзбекистон каби астрономияга қизиқиш юқори бўлган мамлакатлар ёшлари учун ҳам коинот тадқиқотларининг қанчалик кенг кўламли эканини кўрсатади. Замонавий технологиялар ёрдамида миллионлаб километр масофадан бундай аниқликдаги маълумотларни олиш инсониятнинг интеллектуал салоҳияти қай даражага етганидан далолатдир.

Асосий мақсад — сирли металл астероид

NASA ушбу зондни Марс ва Юпитер орбиталари орасидаги асосий астероидлар белбоғида жойлашган, ўзига хос металл таркибга эга Псйче астероидини ўрганиш учун учирган. Олимларнинг фикрича, ушбу астероид қадимги сайёраларнинг шаклланиш жараёнида иштирок этган "қурилиш блоклари" — планетезималларнинг ядроси бўлиши мумкин. Марс ёнидан ўтиш эса аппаратга керакли гравитацион тезланишни бериш ва йўналишни тўғрилаш учун хизмат қилди.

Режага кўра, Псйче астероидининг гравитацияси космик аппаратни 2029-йилнинг июль ойи охирида ўзига тортади. Август ойидан бошлаб эса асосий илмий дастур старт олади. Аппарат тахминан икки йил давомида астероид орбитасида бўлиб, унинг таркиби, тузилиши ва келиб чиқиш сирларини ўрганади. Бу тадқиқотлар Ер каби қаттиқ сиртли сайёраларнинг қандай пайдо бўлганини тушунишга ёрдам беради.