Авиация инқилоби: Electra атиги 45 метрда ҳавога кўтарилувчи гибрид самолёт яратмоқда

АҚШнинг Electra компанияси минтақавий авиация соҳасида ҳақиқий бурилиш ясаши кутилаётган EL9 Ultra Шорт гибрид-электр самолётини ишлаб чиқишда муҳим босқичга қадам қўйди. Янги лойиҳа доирасида Франциянинг Сафран Ҳеликоптер Энгинес компанияси ушбу ҳаво кемаси учун турбогенераторлар етказиб берувчи асосий ҳамкор этиб танланди. Бу келишув авиаташувлар экотизимини бутунлай ўзгартириб, йирик аэропортларга боғланиб қолиш муаммосига барҳам бериши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

EL9 самолётининг асосий ўзига хослиги унинг жуда қисқа масофада учиш ва қўниш имкониятидир. Electra маълумотларига кўра, гибрид электр тортиш кучи ва қанотларни махсус пуфлаш (бловн-лифт) тизими туфайли самолётга бор-йўғи 45 метр узунликдаги учиш-қўниш йўлаги кифоя қилади. Бу эса оддий минтақавий самолётлар фойдалана олмайдиган кичик майдончалар ва ҳатто шаҳар ичидаги чекланган ҳудудларда ҳам парвозларни амалга ошириш имконини беради.

Технологик ҳамкорлик ва самарадорлик

Лойиҳа доирасида Сафран компанияси 250 та TG600 русумли турбогенератор етказиб бериш бўйича дастлабки буюртмани қабул қилди. Ушбу қурилма EL9 гибрид куч қурилмаси учун 600 кВ электр энергияси ишлаб чиқаради. Технологиянинг асоси сифатида Аррано вертолёт двигатели танланган бўлиб, у аввалги авлод двигателларига қараганда ёқилғи самарадорлигини 18 фоизга оширишга хизмат қилади.

Тизим таркибига, шунингдек, Сафран Электрикал & Повер томонидан ишлаб чиқилган иккита ГEНеУС электр генератори ҳам киритилган. Ҳозирда Франциянинг Бордо шаҳридаги корхонада парвозга тайёр турбогенераторнинг илк стенд синовлари муваффақиятли якунланди. Ушбу нусха EL9 самолётининг дастлабки парвоз синовларида бевосита қўлланилиши режалаштирилган.

"Директ Авиатион" концепцияси ва келажак режалари

Electra компанияси "Директ Авиатион" (Тўғридан-тўғри авиация) концепциясини илгари сурмоқда. Бу йирик аэропорт тугунларидан воз кечган ҳолда, шаҳар ва туманларни бир-бири билан тўғридан-тўғри боғлашни назарда тутади. Бундай ёндашув ҳозирда тижорий авиаалоқа мавжуд бўлмаган ҳудудлар учун жуда муҳимдир. Масалан, Ўзбекистон каби тоғли ёки инфратузилмаси ривожланаётган ҳудудларда бундай ихчам самолётлар транспорт алоқасини тубдан яхшилаши мумкин.

Компания EL9 самолётининг илк синов парвозларини 2027-йил охири ёки 2028-йил бошида ўтказишни мақсад қилган. Агар барча жараёнлар кўнгилдагидек кечса, 2030-йилда АҚШ Федерал авиация бошқармаси (ФАА) сертификатини олиб, тижорий фойдаланишга топширилади. Дастлабки ишлаб чиқариш ўринлари учун Бристов Груп каби йирик саноат авиацияси хизматлари етказиб берувчилари аллақачон олдиндан тўловларни амалга оширган.

Мутахассисларнинг прогнозларига кўра, ушбу концепция ривожланишининг биринчи ўн йиллигида АҚШнинг ўзида 12 000 дан 16 000 гача шундай ҳаво кемаларига эҳтиёж туғилади. Бироқ, ушбу улкан режаларнинг амалга ошиши синовларнинг муваффақияти ва халқаро авиация хавфсизлиги стандартларига қай даражада мос келишига боғлиқ бўлиб қолмоқда.