Коинотга юк етказиш нархи кескин арзонлашмоқда: 2040-йилга бориб 300 долларга тушади
Инсониятнинг коинотни ўзлаштириш борасидаги имкониятлари янги босқичга кўтарилмоқда. Турин политехника университети ва Кембриж университети тадқиқотчилари томонидан ўтказилган янги таҳлиллар шуни кўрсатадики, орбитага юк олиб чиқиш харажатлари сўнгги 65 йил ичида 96 фоизга қисқарган. Агар ушбу тенденция давом этса, 2040-йилга келиб бир килограмм юкни фазога жўнатиш нархи атиги 300 долларни ташкил этиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.
Тадқиқот доирасида 1960-йилдан 2025-йилгача бўлган даврда амалга оширилган 4405 та ракета парвози таҳлил қилинди. Унда АҚШ, Россия, Хитой, Европа Иттифоқи, Ҳиндистон, Япония ва бошқа қатор давлатлар томонидан ишлаб чиқилган 330 дан ортиқ турдаги ракеталар маълумотлари жамланган. ixbt.com маълумотига кўра, 1960-йилда бир килограмм юкни орбитага чиқариш бугунги пул қийматида 87 023 долларга тушган бўлса, 2025-йилга келиб бу кўрсаткич 3 868 долларгача пасайган.
Олимларнинг таъкидлашича, аввалги ҳисоб-китобларда фақат ракеталарнинг нархи инобатга олинган бўлса, янги ёндашувда ҳар бир ракетанинг бутун хизмат муддати давомида қанча фойдали юк ташигани ҳисоблаб чиқилди. Бу эса коинот саноатидаги иқтисодий самарадорликни янада аниқроқ баҳолаш имконини берди. Коинот соҳаси харажатларни камайтириш бўйича ҳатто қуёш панеллари технологиясидан ҳам тезроқ ривожланаётгани маълум бўлди.
Нев Спасе даври ва технологик инқилоб
Нархларнинг бундай кескин пасайишига асосий сабаб сифатида соҳанинг давлатлараро пойгадан тижорий моделга, яни Нев Спасе даврига ўтгани кўрсатилмоқда. Айниқса, Elon Musk асос солган SpaceX компаниясининг Falcon 9 ракеталари бу борада бурилиш ясади. Биринчи босқичли ракеталарнинг кўп маротаба ишлатилиши харажатларни бир неча баробар қисқартиришга хизмат қилди.Тадқиқотчиларнинг прогнозларига кўра, 2030-йилга бориб бир килограмм юкни орбитага етказиш ўртача 1600 долларга, 2040-йилга келиб эса 300 долларгача арзонлашиши мумкин. Бу эса коинотда хусусий лабораториялар ташкил этиш, сунъий йўлдошлар тармоғини кенгайтириш ва ҳатто сайёралараро логистикани йўлга қўйиш учун янги эшикларни очади.
Тараққиёт йўлидаги тўсиқлар
Бироқ, мутахассислар бундай шиддатли арзонлашиш кафолатланмаганидан огоҳлантирмоқда. Келажакдаги нарх-навога бир қатор салбий омиллар таъсир кўрсатиши мумкин:- Коинотдаги чиқиндилар миқдорининг ортиши ва парвозлар хавфсизлигига таҳдид;
- SpaceX компаниясининг бозордаги монополияси (ҳозирда жаҳон бўйича умумий юкнинг 75 фоизи айнан ушбу компания ҳиссасига тўғри келади);
- Геосиёсий таранглик туфайли давлатларнинг арзон тижорий ечимлардан воз кечиб, қимматроқ миллий лойиҳаларга эътибор қаратиши.
Изоҳлар 0
…