АҚШ Хитойнинг сунъий интеллект моделларига қарши санкциялар жорий этиши мумкин

АҚШ ҳукумати Хитойнинг очиқ кодли сунъий интеллект (AI) моделларини интеллектуал мулк ўғирлиги бўйича текширувдан ўтказишини маълум қилди. Агар ушбу технологиялар Америка компанияларининг ишланмаларини ўзлаштиргани исботланса, Вашингтон Хитойнинг AI соҳасидаги етакчи компанияларига нисбатан қатъий санкциялар жорий этиш билан таҳдид қилмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

АҚШ Ғазначилик котиби Скотт Бессент Фох Бусинесс телеканалига берган интервюсида маъмурият очиқ кодли моделларни қўллаб-қувватлашини, бироқ интеллектуал мулк ўғирлигига тоқат қилмаслигини таъкидлади. Bloomberg хабарига кўра, Бессент хорижий моделларнинг Америка технологик гигантлари ютуқларини ўғирлаши аниқланган тақдирда, уларни жазолаш учун барча ваколатлар мавжудлигини билдирган.

Ушбу баёнотлар Хитойнинг Мооншот AI компанияси томонидан тақдим этилган Кими K3 каби янги моделлар ўз имкониятлари ва оммабоплиги бўйича АҚШнинг OpenAI ҳамда Anthropic каби етакчи лабораторияларига жиддий рақобат туғдираётган бир пайтда янгради. Америка томони бундай рақобат АҚШ компанияларининг бизнес моделларига зарар етказиши ва янги тадқиқотлар учун сармоя жалб қилиш имкониятларини чеклашидан хавотирда.

Технологик пойгадаги янги босқич

Ҳозирда Оқ уй ва тегишли идоралар Хитойнинг очиқ кодли моделларига нисбатан ялпи тақиқ жорий этиш вариантларини ҳам кўриб чиқмоқда. Аввалроқ Вашингтон Хитойнинг замонавий чипларга бўлган киришини чеклаган ва экспорт назоратини кучайтирган эди. Эндиликда навбат бевосита AI моделларининг ўзига етиб келиши икки давлат ўртасидаги технологик қарама-қаршиликнинг сезиларли даражада кескинлашувидан далолат беради.

Саноатда "модел дистиллатион" (моделни дистиллаш) деб аталадиган усул алоҳида баҳсларга сабаб бўлмоқда. Бу усул катта моделнинг имкониятларини кичикроқ ва самаралироқ тизимга кўчириш имконини беради. Бироқ, соҳа мутахассисларининг ҳаммаси ҳам бу усулни ўғирлик деб ҳисобламайди. Масалан, Microsoft раҳбари Сатя Наделла йирик лабораторияларнинг ўзлари очиқ маълумотлардан фойдаланиб, кейинчалик бошқаларга нисбатан чекловлар қўйишини танқид қилган.

Шу билан бирга, АҚШнинг ўзида ҳам AI компаниялари ҳуқуқий муаммоларга дуч келмоқда. Anthropic компанияси муаллифлик ҳуқуқи билан ҳимояланган миллионлаб китоблардан ноқонуний фойдалангани учун 1,5 миллиард долларлик келишув доирасида товон пули тўлашни бошлади. Бу эса AI моделларини ўқитиш жараёнидаги шаффофлик масаласи нафақат халқаро даражада, балки ички бозорда ҳам долзарблигини кўрсатмоқда.

Ўзбекистонлик фойдаланувчилар ва дастурчилар учун ҳам ушбу жараёнлар муҳим аҳамиятга эга. Глобал миқёсда очиқ кодли моделларга чекловлар қўйилиши сунъий интеллектга асосланган хизматларнинг нархи ва фойдаланиш имкониятларига таъсир қилиши мумкин. Ҳозирча АҚШ ва Хитой ўртасидаги ушбу "технологик совуқ уруш" қандай якунланиши соҳа келажагини белгилаб беради.