Сулҳ имконияти борми? Путин ва Зеленский музокаралар қайта бошланишига ишора қилди

Россия ва Украина ўртасидаги қонли можарони дипломатик йўл билан тугатиш борасидаги муҳокамалар кутилмаганда янги ва энг юқори босқичга кўтарилди. Шарқий иқтисодий форум доирасида чиқиш қилган Россия Президенти Владимир Путин урушни музокаралар столида ҳал этиш имконияти сақланиб қолаётганини очиқлади. Орадан кўп ўтмай, Украина Президенти Володимир Зеленский ҳам АҚШ етакчиси Дональд Трампнинг махсус вакиллари тинчлик келишувини муҳокама қилиш мақсадида тез орада Москва ва Киевга ташриф буюришини расман тасдиқлади. Марказий разведка бошқармаси (МРБ) раҳбарининг кутилмаган сафари ва Трамп жамоасининг фаоллашуви геосиёсий жараёнларда ҳал қилувчи бурилиш яқинлашаётганидан далолат бермоқда.

Путиннинг дипломатик сигнали: «Аввало икки томон келишиб олиши шарт»

Владивостокдаги форумда Владимир Путин низони тўхтатиш бўйича халқаро ҳамжамият роли ва томонларнинг ўзаро шартларига алоҳида тўхталди:

• «Имконият борми? Ҳа, бор»: «Энг аввало, Россия ва Украина ўзаро келишиб олиши керак. Қолган барча мамлакатлар эса буни қўллаб-қувватлаш ва ёрдам беришга тайёр. Имконият борми? Менимча, ҳа, бор», — дея баёнот берди Россия раҳбари;

• Махсус хизматлар мулоқоти тўхтамаган: Путин фронтдаги кескин тўқнашувларга қарамай, Москва ва Киев ўртасида махсус хизматлар йўналиши бўйича ёпиқ алоқа каналлари ҳамон сақланиб қолаётганини тан олди, бироқ бу алоқалар якуний сулҳга қанчалик таъсир қила олишини очиқламади;

• Музокараларни мураккаблаштирувчи омиллар: Россия етакчиси Украина Қуролли кучларининг Қора денгиздаги транспорт кемаларига уюштираётган зарбалари ҳамда расмий Киевнинг Россия ҳаво ҳудуди хавфсиз эмаслиги ҳақидаги кескин баёнотлари мулоқот муҳитига жиддий путур етказаётганини таъкидлади.

Зеленскийнинг тасдиғи: Уиткофф ва Кушнернинг Москва ҳамда Киевга миссияси

Украина президенти Володимир Зеленский ҳам халққа йўллаган кечки видеомурожаатида АҚШ воситачилигидаги тинчлик музокаралари муқаррар эканини маълум қилди:

• Келишилган саналар ва расмий ташриф: «Дастлабки саналар белгиланган. Биз АҚШ президенти вакилларининг бу ерга, Киевга келишини кутяпмиз. Улардан расмий тасдиқ ҳам бор: учрашувлар ҳам Москвада, ҳам Киевда ташкил этилади», — деди Зеленский;

• Оқ уй вакиллари билан мулоқот: Бир неча кун аввал Зеленский Дональд Трампнинг махсус вакили Стив Уиткофф ва собиқ президентнинг куёви Жаред Кушнер билан телефон орқали музокара ўтказганини билдирди. Суҳбатда Зеленский Россия армиясининг сўнгги пайтлардаги ҳарбий ютуқларини «аҳамиятсиз» деб баҳолаган;

• Вашингтон билан узлуксиз алоқа: Киев маъмурияти тинчлик шартларини ишлаб чиқиш бўйича Трамп жамоаси билан ҳар куни мувофиқлаштирилган ҳолда мулоқот олиб бораётгани қайд этилди.

Рэтклиффнинг яширин сафари, саммит масаласи ва Трампнинг тан олуви

Тинчлик музокаралари атрофидаги дипломатик тўлқин тасодифан бошлангани йўқ — бунинг ортида чуқур разведка дипломатияси турибди:

• МРБ раҳбарининг Москвага махфий ташрифи: Муҳокамалар август ойининг сўнгги кунларида АҚШ Марказий разведка бошқармаси раҳбари Жон Рэтклиффнинг олдиндан эълон қилинмаган кутилмаган Москва сафаридан кейин кескин тезлашди;

• Уч томонлама саммит режаси: Axios нашрининг маълум қилишича, Вашингтон томонларга АҚШ, Россия ва Украина президентлари иштирокида катта уч томонлама саммит ўтказишни таклиф қилган;

• «Тинчлик келишуви тайёр бўлганда учрашаман»: Трамп эса яқин кунларда саммит ўтказилишини рад этиб, Путин хоҳласа дарҳол рози бўлишини, аммо унга шунчаки музокара эмас, якуний натижа кераклигини айтди: «Мен бундай учрашувни биз тинчлик келишувини тузишга тўлиқ тайёр бўлган пайтда ўтказишни хоҳлайман»;

• Шахсий адоват ва уруш мураккаблиги: Трампнинг фикрича, сулҳ йўлидаги энг катта тўсиқлардан бири — Путин ва Зеленский ўртасидаги чуқур шахсий зиддиятдир. Шунингдек, илгари урушни 24 соат ичида тугатишни ваъда қилган Трамп, мазкур зиддият у кутганидан анча мураккаб ва чуқур эканини очиқ тан олди.

Сизнингча, Путин ва Зеленскийнинг бу галги баёнотлари ҳамда Трамп элчиларининг Москва ва Киевга сафари ҳақиқатан ҳам урушни тўхтатувчи тарихий келишувга олиб келадими ёки бу томонларнинг халқаро майдонда вақтдан ютиш учун қилаётган навбатдаги дипломатик юриши бўлиб қоладими? Шахсий зиддиятларни енгиб ўтиш мумкинми? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг!