Android иловалари фойдаланувчилар геолокациясини сиздирмоқда

Электрон чегара жамғармаси (ЭФФ) мутахассислари Android операцион тизими учун мўлжалланган мобил иловалар ишлаб чиқувчилари билмаган ҳолда ўз фойдаланувчиларининг аниқ геолокация маълумотларини реклама берувчилар ва маълумотлар брокерларига улашиб келаётганини аниқлашди. Ушбу жиддий ҳолат замонавий рақамли маконда махфийлик ва хавфсизлик масалалари нақадар долзарб эканини яна бир бор кўрсатиб турибди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Кўплаб иловалар ўз функционал вазифасини бажариш учун аниқ жойлашув маърузасига муҳтож бўлади. Масалан, об-ҳаво дастурлари ҳудудий прогнозни тузишда ёки фитнес иловалари югуриш маршрутини кузатишда фойдаланувчи координаталарини сўраши табиий ҳол. Бироқ TechCrunch нашри тарқатган маълумотларга кўра, муаммо айнан дастур функциясида эмас, балки унинг ичига ўрнатилган учинчи томон дастурий таъминот тўпламларида (SDK) яширинган.

Реклама SDK'ларининг яширин хавфлари

ЭФФ тадқиқотида таъкидланишича, аксарият дастурчилар ўз иловаларига даромад топиш мақсадида реклама SDK'ларини интеграция қилишади. Бироқ мазкур код қисмлари сукут бўйича (дефаулт) фаол ҳолатда ишлайди ва агар дастурчи уни махсус равишда ўчириб қўймаса, асосий илованинг барча рухсатларини, жумладан, фойдаланувчининг аниқ жойлашув маълумотларини ҳам мерос қилиб олади.

Аксарият дастурчилар ўз иловалари орқали фойдаланувчиларнинг шахсий координаталари учинчи томонга узатилаётганидан ҳатто хабардор ҳам эмас. SDK яратувчи компаниялар эса кўпроқ маълумот йиғишдан тижорий манфаатдор бўлиб, бу жараёнда фойдаланувчиларнинг махфийлиги хавф остида қолмоқда.

Маълумотлар қаерга кетмоқда ва унинг оқибатлари

ЭФФ таҳлилларига кўра, йиғилган геолокация тарихи маълумотлар брокерларига узатилади ва улар ўз навбатида бу ахборотни ҳукумат идоралари, ҳуқуқ-тартибот органлари ҳамда ҳарбий тузилмаларга сотади. Шунингдек, бундай махфий базаларнинг кибержиноятчилар қўлига тушиши ёки сизиб чиқиши фойдаланувчилар хавфсизлигига катта таҳдид солади.

Мутахассислар бундай SDK'лар реклама бозорининг кичик қисмини ташкил этишига қарамай, ўн минглаб иловалар орқали миллиардлаб фойдаланувчиларни қамраб олишини таъкидлашмоқда. Хусусан, ЭФФ текширувидан ўтган ва фойдаланувчилар жойлашувини яширинча улашган Android иловаларининг иккитаси биргаликда 60 миллион мартадан ортиқ юклаб олингани аниқланган.

Тадқиқотчилар Android экотизимида айнан SDK'ларга мўлжалланган алоҳида геолокация рухсатлари мавжуд эмаслигини билдиришмоқда. Яни, фойдаланувчи иловага ўз жойлашувини аниқлашга рухсат бергач, бу маълумот автоматик равишда барча учинчи томон рекламачиларига ҳам очилади. ЭФФ дастурчиларни ортиқча маълумот йиғиш функцияларини имкон қадар ўчириб қўйишга чақирмоқда.