«Яширинча ёзиб олади!»: LG телевизорларидаги 216 миллионлик шпионлик фош этилди

Замонавий технологиялар инсон ҳаётини енгиллаштириш ўрнига, унинг шахсий ҳудудини бузиб кирувчи хавфли қуролга айланиб бормоқда. Мустақил IT-журналистика ва технологик экспертиза майдонида ҳақиқий матонат кўрсатган Gamers Nexus тадқиқотчилар жамоаси жаҳон электроника гиганти LG устидан мислсиз шов-шувли суриштирувни эълон қилди. Олиб борилган мураккаб техник тажрибалар давомида уй тўрида турган LG Smart TV телевизорлари фойдаланувчиларнинг ҳар бир суҳбатини улар сезмаган ҳолда, ҳатто телевизор экрани ўчиқ пайтда ҳам ёзиб олиб, корпорация серверларига юбориши исботланди. Бутун дунё бўйлаб 216 миллиондан ортиқ қурилмани, жумладан, Ўзбекистон бозоридаги минглаб хонадонларни қамраб олган ушбу хавфга қарши оддий тадқиқотчилар қандай қилиб корпоратив монополия қаршисида қаҳрамонона жанг олиб борди? Хўш, телевизорлар интернет ўчирилганда ҳам овозни қандай сақлаб қолади, уйдаги бошқа қайси гаджетлар кузатув остига тушган ва бу тизимдан қандай ҳимояланиш мумкин?

Ақлли телевизорларнинг хавфли шпионга айланиши

Йиллар давомида қулайлик рамзи сифатида сотилган Smart TV қурилмалари ортида даҳшатли ҳақиқат очилди:

• Ўчиқ экран ортидаги қулоқ: Gamers Nexus мутахассислари махсус синовлар орқали телевизор экрани ўчиқ кўринган вақтда ҳам микрофон фаол ишлаб, атрофдаги суҳбатларни соф аудио ҳолида ёзиб олаётганини аниқлади;

• Интернетсиз ҳам хотирада сақлаш: Агар телевизор интернет тармоғидан узиб қўйилса, у овозларни ўзининг ички хотирасида тўплайди ва интернет пайдо бўлиши билан тўғридан-тўғри LG серверларига узатади;

• 216 миллионлик таҳдид: Мазкур дастурий шпионлик тизими бутун ер юзи бўйича 216 миллиондан ортиқ телевизорни қамраб олган бўлиб, бундай қурилмалар Ўзбекистон бозорида ҳам энг оммабоп брендлардан бири саналади;

• Қўшни Wi-Fi тармоқлари ва гаджетлар нишонда: Телевизор нафақат хонадон ичидаги телефон, смарт-соат, ноутбук ва планшетларни сканердан ўтказади, балки қўшниларнинг очиқ тармоқлари ҳақида ҳам тўлиқ маълумот тўплайди.

«Ҳаммаси қандай бошланган эди?»: Корпорацияларнинг нафси ва чегара билмас реклама бизнеси

Фойдаланувчилар сезмаган ҳолда уларнинг шахсий ҳаётига бузиб кириш бирданига юз бергани йўқ:

• Монетизациянинг қора томони: Йирик технология ишлаб чиқарувчилари телевизор сотувидан ташқари, фойдаланувчиларнинг ҳар бир ҳаракатини реклама берувчиларга сотиш орқали миллиардлаб даромад олишга ўтди;

• ACR (Автоматик контентни таниш) тизими: Экранда нима кўрсатилаётганини ҳар бир сонияда таҳлил қилиб, сунъий интеллект ёрдамида мақсадли рекламаларни тиқиштириш тизими ривожлантирилди;

• Сездирмасдан олинган розиликлар: Мижозлар телевизорни илк бор ёққанда ўқимасдан босиб юборадиган кўп саҳифали лицензия келишувлари ортига ана шундай жосуслик механизмлари усталик билан яширилди.

Миллиардлик гигантга қарши мустақил муҳандислар жасорати

Бу улкан сирни ошкор қилиш мустақил муҳандислар ва дастурчилардан ҳақиқий фидойилик талаб қилди:

• 70 000 долларлик мустақил тадқиқот: Gamers Nexus жамоаси ҳеч қандай ҳомийларсиз, 70 минг доллардан ортиқ шахсий маблағ сарфлаб, ойлаб лабораторияда LG прошивкаларини декомпиляция қилди ва шифрларни бузиб чиқди;

• Тармоқни қуршаб олган изқувар: Тадқиқотчилар ўз офисларидаги 38 тадан ортиқ мустақил қурилмалар — ҳатто ходимларнинг шахсий Samsung Galaxy телефонлари ва смарт-соатлари телевизор томонидан аниқланиб, кузатувга олинганини исботлади;

• Ҳақиқатнинг юзага чиқиши: Корпорацияларнинг эҳтимолий таҳдидлари ва юридик босимларига қарамай, тадқиқотчилар тўлиқ далиллар базасини видео кўринишида оммага тақдим этди.

«Телевизор сотиб олганингизда, у сизнинг мулкингиз бўлиши керак, шахсий ҳаётингизни пойлайдиган корпоратив айғоқчи эмас. Фойдаланувчилар ўз қурилмалари устидан назоратни қайтариб олишлари шарт», — дея таъкидлади суриштирув муаллифлари.

Хавфсизлик бўйича амалий тавсия: Телевизорни қандай жиловлаш мумкин?

Gamers Nexus мутахассислари ушбу таҳдиддан ҳимояланиш учун қуйидаги шошилинч чораларни тавсия этмоқда:

• Тармоқдан узиш: Агар Smart TV функциялари жуда зарур бўлмаса, телевизорни уйдаги Wi-Fi тармоғидан узиб қўйиш энг ишончли чорадир;

• Алоҳида приставкалардан фойдаланиш: Телевизорнинг ўзини фақат монитор сифатида ишлатиб, интернет ва контент учун очиқ кодли, назорат қилиш мумкин бўлган алоҳида медиа приставкалардан (TV Box) фойдаланиш;

• Созламалардаги жосусликни ўчириш: Телевизор менюсига кириб, «Овозли бошқарув», «Automatic Content Recognition (ACR)» ва «Реклама учун маълумот йиғиш» бандларидаги барча розиликларни бекор қилиш.

Суриштирувнинг тўлиқ видеоклипи билан ушбу ҳавола орқали танишишингиз мумкин: http://www.youtube.com/watch?v=6IFVTcM28KA

Сизнинг хонадонингизда ҳам LG ёки бошқа маркадаги Smart TV борми? Уй тўридаги бундай техникаларнинг оилавий суҳбатларни яширинча тинглаши мумкинлиги ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмисиз? Махфийлигингизни сақлаш учун телевизорни интернетдан узиб қўйишга тайёрмисиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва хонадонида замонавий телевизор ишлатаётган барча яқинларингизни огоҳлантириш учун ушбу муҳим суриштирувни улашинг!