Rocket Lab NASAнинг 700 миллион долларлик Марс шартномасидан нороз

Аэрокосмик саноатида қизғин рақобат давом этмоқда: ixbt.com маълумотига кўра, Rocket Lab компанияси NASA томонидан Blue Origin'га берилган 700 миллион долларлик йирик шартнома юзасидан АҚШ Ҳисоб палатасига (ГАО) расмий норозилик билдирди. Мазкур қарорнинг қайта кўриб чиқилишини талаб қилган даъво келгусидаги космик алоқа тизимлари тақдирига таъсир кўрсатиши мумкинлиги билан аҳамиятлидир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Жорий йилнинг сентябрь ойи бошида NASA Марс Телекоммуникатионс Нетворк (МТН) лойиҳасини ишлаб чиқиш, унинг учирилиши ва кейинги эксплуатациясини амалга ошириш учун Blue Origin компаниясини танлаган эди. Ушбу лойиҳа доирасида Қизил сайёра атрофида ишлайдиган ва Ер билан алоқани таъминловчи янги орбитадаги ретранслятор қурилиши кўзда тутилган.

Лекин Rocket Lab раҳбарияти мазкур танлов жараёнида қоидабузарликларга йўл қўйилганидан шубҳаланмоқда. Компания баёнотига кўра, агентлик Конгресс томонидан белгиланган қабул қилиш мезонларидан четга чиққан бўлиши мумкин. Шунингдек, NASA уларнинг таклифини техник баҳолашда хатоликларга йўл қўйгани ва лойиҳага нисбатан асоссиз равишда қаттиққўл ёндашгани таъкидланмоқда.

Марсдаги алоқа инфратузилмасини янгилаш зарурати

Ҳозирги кунда Марсдаги Американинг илмий миссияларини қўллаб-қувватлаётган алоқа инфратузилмаси эскириб бормоқда. Икки ўн йилликдан ортиқ вақт давомида бу вазифани 2001 йилда учирилган Марс Одйссей ҳамда 2005 йилдан бери фаолият юритиб келаётган Марс Реконнаиссансе Орбитер бажариб келмоқда.

АҚШ Конгресси ушбу эскирган тармоқ ўрнини босувчи янги ретрансляторни яратиш учун 2025 йилнинг июль ойида 700 миллион доллар маблағ ажратган эди. 2026 йилнинг баҳорида эса NASA хусусий компаниялардан таклифлар қабул қилган бўлиб, Blue Origin ва Rocket Lab асосий даъвогарлар сифатида кўрилган.

Имзоланган шартнома шартларига кўра, Blue Origin тайёр қурилмани 2028 йил 31 декабрдан кечиктирмасдан NASA'га топшириши шарт. МТН тармоғи 2030 йилгача Марс орбитасида иш бошлаши ва келгуси космик экспедициялар учун барқарор алоқани таъминлаши кутилмоқда.

Олдинги ўхшаш вазиятлар ва келгусидаги қадамлар

Қизиғи шундаки, бир неча йил олдин худди шундай ҳолатда Блуе Вакиллари ўзлари қолган эди. 2021 йилда Jeff Bezos компанияси Artemis ой дастури доирасидаги илк бошқариладиган қўниш аппаратини яратиш бўйича танловда SpaceX ғалаба қозонгач, ГАО орқали норозилик билдирган ва судга мурожаат қилган эди. Ошкора эътирозлар рад этилганига қарамай, кейинчалик NASA Blue Origin билан ой аппарати бўйича алоҳида шартнома имзолаган эди.

Ҳозирда худди шу йўлдан бораётган Rocket Lab ҳам ўз ҳақлигини исботлашга ҳаракат қилмоқда. Марс ретранслятори бўйича тузилган 700 миллион долларлик шартнома ҳозирча Blue Origin тасарруфида қолмоқда, бироқ унинг якуний тақдири АҚШ Ҳисоб палатасининг чиқарадиган расмий қарорига боғлиқ бўлади.