Ўзбекистонда Миллий маълумотлар платформаси ишга туширилади

Ўзбекистонда давлат бошқарувини рақамлаштириш, сунъий интеллект технологияларини ҳаётга татбиқ этиш ва идоравий тарқоқликка чек қўйишга қаратилган инқилобий қарор қабул қилинди. Президентнинг ПФ–190-сон фармонига мувофиқ, мамлакатда Очиқ маълумотлар портали негизида ягона Миллий маълумотлар платформаси яратилади ва 2027 йил 1 июлга қадар тўлиқ ишга туширилади. Ҳозиргача турли вазирлик ва идораларда турлича форматларда сақланиб, ўзаро мувофиқлашмаган улкан маълумотлар базалари эндиликда ягона рақамли стандартга келтирилади. Бу тизим шунчаки статистика банки эмас, балки сунъий интеллект моделларини ўқитиш, бизнес юкини кескин камайтириш ҳамда фуқаролар ва тадқиқотчилар учун очиқликни таъминловчи миллий стратегик хабга айланади. Хўш, ушбу платформа қандай ишлайди, сунъий интеллект учун қандай маълумотлар жойлаштирилади ва ушбу янгиланишдан оддий фуқаро, бизнес ва давлат қандай наф кўради?

Эски муаммога рақамли барҳам: «Ҳар бир идорада — алоҳида маълумот» ёндашуви тугайди

Бугунги кунда вазирлик ва идораларда катта ҳажмда маълумот тўпланса-да, уларнинг тарқоқлиги қатор тўсиқларни келтириб чиқармоқда эди:

• Бир-бирини «кўрмайдиган» тизимлар: Маълумотлар турли идораларда ҳар хил форматда юритилгани сабабли уларни ўзаро алмашиш ва комплекс таҳлил қилиш ниҳоятда мураккаб эди;

• Ягона стандартлар ва идентификаторлар: Платформа орқали барча давлат органларининг маълумотлар базалари ягона классификаторлар, метамаълумотлар ва умумий форматлар асосида босқичма-босқич ягона занжирга интеграция қилинади;

• Мутлақ шаффофлик ва сифат: Давлат органларининг ахборот ресурслари сифатли, ишончли ва реал вақтда янгиланиб борадиган марказий бошқарув тизимига ўтади.

Сунъий интеллект ва Big Data: Платформа ичида нималар бўлади?

Миллий маълумотлар платформаси замонавий дунёнинг энг илғор технологиялари билан жиҳозланади:

• Сунъий интеллект (AI) моделларини ўқитиш: Маҳаллий сунъий интеллект ишланмаларини ривожлантириш учун махсус сараланган катта маълумотлар тўплами очиқ тақдим этилади;

• 50 та эгасизлантирилган микромаълумот тўплами: Шахсга доир маълумотлар дахлсизлигини сақлаган ҳолда, чуқур таҳлиллар ўтказиш учун 50 та йирик махсус база платформага юкланади;

• BI-таҳлил ва машинали ўқитиш: Давлат даражасида прогнозлаш учун замонавий Business Intelligence (BI) таҳлилий панеллари ва машинали ўқитиш воситалари жорий этилади;

• API-сервислар ва версиялаш: Тизимлар ўртасида автоматик маълумот алмашиш учун API-сервислар ҳамда маълумотлар ўзгаришини кузатиб борувчи версиялаш функциялари ишга тушади;

• Хавфсизлик ва махфийлик кафолати: Шахсга доир барча маълумотлар қатъий хавфсизлик протоколлари асосида тўлиқ ҳимояланади.

Кимга қандай фойда? Бизнесдан тортиб оддий жамоатчиликкача

Янги тизим жамиятнинг барча қатламлари учун бирдек фойдали натижа беради:

• Давлат идоралари учун: Қоғозбозлик ва узоқ давом этадиган расмий хат алмашинувига чек қўйилиб, қарорлар аниқ ва долзарб рақамларга таянган ҳолда тезкор қабул қилинади;

• Миллий статистика учун: Турли ташкилотлардан қайта-қайта ҳисобот талаб қилиш амалиёти бекор бўлади, статистика маъмурий манбалардан тўғридан-тўғри, тезкор шакллантирилади;

• Бизнес ва тадбиркорлар учун: Идораларга ортиқча ҳисоботлар топшириш юки енгиллашади, тадбиркорлар ўз стартаплари ва бозор таҳлиллари учун ишончли маълумотларга осон кириш имконига эга бўлади;

• Журналистлар ва тадқиқотчилар учун: Очиқ, қайта ишлаш мумкин бўлган ва қулай рақамлар базаси журналистик суриштирувлар ва илмий тадқиқотлар сифатини кескин оширади.

Маълумотларнинг шунчаки серверларда чанг босиб ётиши даври ўтди. Ўзбекистон давлат бошқарувида маълумотни миллий стратегик ва иқтисодий ресурсга айлантириш орқали рақамли иқтисодиётда сифат жиҳатидан янги босқичга чиқмоқда.

Сизнингча, давлат маълумотларининг ягона марказга бирлаштирилиши ва сунъий интеллектга йўналтирилиши идоралардаги коррупция ва бюрократияни қанчалик қисқартиради? Очиқ маълумотлар базасидан биринчи навбатда бизнеснинг қайси йўналишлари кўпроқ фойда кўриши мумкин? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва юртимиз рақамли келажагига оид ушбу муҳим таҳлилни барча соҳа вакилларига улашинг!