Аёлларда хуррак нега кучаяди? Икки муҳим давр маълум бўлди

Хуррак кўпинча эркакларга хос ҳолатдек қабул қилинади. Аммо мутахассислар аёлларда ҳам айрим даврларда хуррак уриш эҳтимоли кескин ошишини таъкидламоқда.

Айниқса, менопауза ва ҳомиладорликнинг сўнгги босқичидаги ўзгаришлар нафас йўлларига таъсир қилиши мумкин. Хурракнинг тўсатдан кучайиши эса баъзан жиддий уйқу бузилишидан огоҳлантиради.

Эркаклар деярли икки баравар кўпроқ хуррак отади

Лондон Университет Коллеж Касалхоналарининг қулоқ, бурун ва томоқ бўйича маслаҳатчиси ҳамда уйқу жарроҳи Рян Чин Тау Чонгнинг айтишича, эркаклар аёлларга нисбатан деярли икки баравар кўпроқ хуррак отади.

Бироқ бу фарқ аёл ҳаётининг икки муҳим даврида сезиларли даражада қисқаради:

• менопауза пайтида, одатда 45–55 ёш оралиғида;

• ҳомиладорликда, айниқса учинчи триместрда.

Мутахассиснинг фикрича, бунда гормонал ўзгаришлар асосий омиллардан бири ҳисобланади.

Хуррак қандай пайдо бўлади?

Хуррак юқори нафас йўлларидан ҳаво ўтиши қисман қийинлашганда юзага келади.

Уйқу пайтида томоқ ва нафас йўлларидаги мушаклар бўшашади. Ҳаво тор жойдан ўтаётганда юмшоқ тўқималар тебранади ва ўзига хос овоз пайдо бўлади.

Тебраниш қуйидаги соҳаларда юз бериши мумкин:

• буруннинг орқа қисмида;

• юмшоқ танглайда;

• томоқ ва тил атрофида;

• нафас йўли кириш қисмида.

Чалқанча ётишда оғирлик кучи юмшоқ тўқималарни пастга тортиши сабаб ҳаво йўли янада торайиши мумкин.

Менопаузада нима ўзгаради?

Чонгнинг таъкидлашича, эстроген ва прогестерон каби аёл гормонлари нафас йўлларидаги мушаклар тонусини сақлашга ёрдам беради.

Менопауза даврида ушбу гормонлар даражаси пасаяди. Натижада уйқу пайтида нафас йўллари кўпроқ бўшашиб, хуррак уриш эҳтимоли ортиши мумкин.

«Аёллар менопауза пайтида хуррак кўрсаткичлари бўйича эркакларга яқинлаша бошлайди», — дейди мутахассис.

Ҳомиладорликда ҳам хавф ошади

Ҳомиладорлик даврида гормонал ўзгаришлардан ташқари, вазн ортиши ва танада суюқлик тўпланиши ҳам нафас йўлларига таъсир қилиши мумкин.

Айниқса, учинчи триместрда:

• бурун битиши;

• томоқ атрофидаги тўқималар шиши;

• вазннинг ортиши;

• ухлаш ҳолатининг ўзгариши

хурракни кучайтириши мумкин.

Шу билан бирга, ҳар қандай янги ёки кескин кучайган хурракни оддий ҳомиладорлик белгиси сифатида қабул қилиб қўймаслик лозим.

Алкоголь, вазн ва аллергия ҳам таъсир қилади

Хуррак уриш эҳтимолини фақат жинс ёки гормонлар белгиламайди. Қатор бошқа омиллар ҳам нафас йўлларини торайтириши мумкин.

Жумладан:

• спиртли ичимликлар мушакларни ортиқча бўшаштиради;

• ортиқча вазн томоқ атрофидаги босимни оширади;

• аллергия ва шамоллаш бурундан нафас олишни қийинлаштиради;

• бурун полиплари ёки бурун тўсиғининг қийшайиши ҳаво ўтишини чеклайди.

Шу сабаб хурракнинг аниқ сабаби ҳар бир инсонда турлича бўлиши мумкин.

Аёллар бу муаммони камроқ айтиши мумкин

Мутахассиснинг сўзларига кўра, аёллар хуррак уриши ҳақида эркакларга нисбатан камроқ хабар беради.

Бунга хурракнинг аёллар учун «уятли» ёки ноқулай ҳолат сифатида қабул қилиниши сабаб бўлиши мумкин. Натижада баъзи аёллар муаммони яширади ёки шифокорга кеч мурожаат қилади.

Аслида эса хуррак оддий ноқулайликдан ташқари, саломатлик билан боғлиқ жиддий сигнал бўлиши ҳам мумкин.

Қачон шифокорга мурожаат қилиш керак?

Хурракнинг тўсатдан пайдо бўлиши ёки аввалгидан кучайиши уйқу апнесининг белгиси бўлиши мумкин.

Уйқу апнесида инсоннинг нафаси тун давомида қайта-қайта тўхтаб, кейин яна тикланади. Бу ҳолат уйқу сифатини пасайтириши ва организмга кислород етиб боришини чеклаши мумкин.

Қуйидаги белгилар кузатилса, тиббий маслаҳат олиш муҳим:

• хуррак жуда баланд ва мунтазам бўлса;

• уйқуда нафас тўхтаб қолаётгани сезилса;

• тун давомида бўғилиш ёки ҳаво етишмаслиги билан уйғонилса;

• тўлиқ уйқудан кейин ҳам кучли чарчоқ сақланса;

• эрталаб бош оғриғи ёки кундузги уйқучанлик кузатилса.

Чонгнинг таъкидлашича, хуррак шерикнинг уйқусини мунтазам бузадиган даражада баланд бўлса ҳам, шифокор билан маслаҳатлашиш мақсадга мувофиқ.

Хурракни эътиборсиз қолдирмаслик керак

Аёлларда хуррак камроқ учраши мумкин, аммо бу уни безарар ҳолатга айлантирмайди. Айниқса, менопауза ёки ҳомиладорлик даврида янги пайдо бўлган хурракни кузатиб бориш муҳим.

Ўзгаришлар эрта аниқланса, нафас йўллари билан боғлиқ муаммолар ва уйқу апнесини ўз вақтида текшириш имкони пайдо бўлади.

Сиз ёки яқинларингизда хуррак тўсатдан кучайган ҳолат кузатилганми? Фикр ва тажрибангизни изоҳларда қолдиринг.