Жазирама +46°га етади: организмни қандай асраш керак?

Ўзбекистонда ҳафта давомида жазирама иссиқ сақланиб қолади. Яқин кунларда ҳарорат +41…+43 даражагача, шимол, жануб ва чўл ҳудудларида эса +44…+46 даражагача кўтарилиши кутилмоқда. Бундай об-ҳавода энг катта хавф — фақат ноқулайлик эмас, балки организм қизиши, сувсизланиш ва иссиқ уришидир.

Кимлар учун хавф юқорироқ?

Соғлиқни сақлаш вазирлиги иссиқ кунларда аҳоли, айниқса, хавф гуруҳига кирувчи фуқаролар эҳтиёт чораларига қатъий амал қилиши кераклигини таъкидлади.

Мутахассисларга кўра, қуйидаги инсонлар жазирама таъсирига нисбатан заифроқ ҳисобланади:

ССВ тавсиясига кўра, бундай инсонларнинг ҳолатидан мунтазам хабар олиб туриш лозим. Чунки уларда чанқоқлик ҳисси кеч пайдо бўлиши ёки иссиқлик таъсири сезилмай қолиши мумкин.

Чанқоқни кутманг: сувни олдиндан ичинг

Жазирамада организм терлаш орқали кўп миқдорда суюқлик ва минерал моддаларни йўқотади. Шунинг учун “чанқадим” деган сигнални кутиш шарт эмас — кун давомида оз-оздан ва тез-тез сув ичиш керак.

Катта ёшли соғлом инсонлар учун одатда кунига 2–3 литр атрофида суюқлик ичиш тавсия этилади. Аммо юрак, буйрак касалликлари ёки шишга мойиллиги бор беморлар суюқлик миқдорини шифокор тавсиясига кўра белгилаши керак.

Бу ерда энг оддий қоида: сувни “бирданига кўп” эмас, “тез-тез ва оз-оздан” ичиш фойдали. Организм ҳам update’ни секин қабул қилади, бирданига “3 литр patch” керак эмас.

Кийим ҳам ҳимоя воситаси

Иссиқда кийим танлаш майда масала эмас. Енгил, кенг, ҳаво ўтказувчан ва оч рангли кийимлар танани ортиқча қизишдан сақлашга ёрдам беради.

Пахта ва зиғир каби табиий матолар тананинг нафас олишига ёрдам беради ва тернинг буғланишини енгиллаштиради.

Кўчага чиққанда кенг қиррали бош кийим, қуёшдан ҳимояловчи кўзойнак ва зарур ҳолларда офтобдан ҳимояловчи кремдан фойдаланиш мақсадга мувофиқ.

Овқатланишда организмни қийнаманг

Жазирамада оғир, ёғли, қовурилган, аччиқ ва ҳазм бўлиши қийин овқатлар организмга ортиқча юклама беради.

Шунинг учун енгил овқатлар афзал:

• сабзавотли салатлар;
• енгил шўрвалар;
• қатиқ ва айрон;
• творог;
• тухум;
• товуқ ёки балиқ гўшти;
• мевалар.

Кун давомида 5–6 марта оз-оздан овқатланиш мақсадга мувофиқ. Бу организмга иссиқда овқатни ҳазм қилиш учун ортиқча энергия сарфламасликка ёрдам беради.

11:00 дан 17:00 гача эҳтиёт бўлинг

Мутахассислар тахминан соат 11:00 дан 17:00 гача очиқ қуёш остида юришни чеклашни тавсия қилмоқда.

Зарур ишлар эрталаб ёки кечки салқин вақтларга қолдирилгани маъқул. Агар кўчага чиқиш шарт бўлса, соя йўлаклардан юриш, бош кийим кийиш, ёнингизда сув олиб юриш ва ҳар 15–20 дақиқада оз-оздан сув ичиш керак.

Оғир жисмоний меҳнат ва спорт машғулотларини ҳам куннинг энг иссиқ вақтида чеклаш лозим.

Машина ичида қолдириш — ҳаёт учун хавф

ССВ алоҳида огоҳлантирмоқда: болалар, кексалар ёки ҳайвонларни автомобил ичида ёлғиз қолдирмаслик керак.

Қуёш остида турган автомобиль ичида ҳарорат бир неча дақиқада ҳаёт учун хавфли даражагача кўтарилиши мумкин. Бу ҳолат “фақат беш дақиқага кириб чиқаман” деган вазиятларда ҳам жуда хавфли.

Иссиқ машина ичи — кондиционерсиз сауна эмас, реал хавф манбаи.

Хавфли белгиларда тез ёрдам чақиринг

Иссиқ уриши ёки кучли сувсизланиш белгилари пайдо бўлса, вазиятни енгил қабул қилмаслик керак.

Қуйидаги белгиларга эътибор беринг:

Айниқса, хавф гуруҳидаги инсонларда бундай белгилар пайдо бўлса, кечиктирмасдан тиббий ёрдам чақириш зарур.

Асосий қоида: салқинлик, сув ва эҳтиёт

Ҳафта давомида Ўзбекистонда жазирама иссиқ сақланади. Айрим ҳудудларда ҳарорат +46 даражагача етиши мумкин.

Бундай кунларда энг муҳим қоидалар оддий: салқин жойда бўлиш, етарли сув ичиш, енгил кийиниш, оғир овқат ва оғир жисмоний меҳнатни чеклаш, хавф гуруҳидаги яқинлар ҳолидан хабар олиш ва хавфли белгиларда тез тиббий ёрдамга мурожаат қилиш.

Сизнингча, бундай жазирама кунларда иш вақти вақтинча ўзгартирилиши керакми?