Тана берган 7 сигнал: Танангиз нимани билдирмоқчи?

Иссиққа тоқат қилолмаслик, доимий қичишиш, кучсизлик ёки овқатдан кейин тез оч қолиш — организмдаги ўзгаришлардан дарак бериши мумкин. Аммо ижтимоий тармоқлардаги «битта аломат — битта етишмовчилик — битта қўшимча» формуласи кўп ҳолатда нотўғри ва ҳатто хавфли.

Бир хил белги турли касалликларда учрайди. Шунинг учун организм сигналини эшитиш муҳим, лекин уни интернетдаги тайёр ташхисга айлантириш — саломатлик билан лотерея ўйнаш дегани.

1. Иссиққа тоқат қилолмаслик фақат электролит масаласи эмас

Иссиқ ҳавода тез ҳолсизланиш сувсизланиш ёки суюқлик-туз мувозанатининг бузилиши билан боғлиқ бўлиши мумкин. Бироқ сабаблар рўйхати анча кенг: қалқонсимон безнинг ортиқча ишлаши, диабет, юрак-қон томир касалликлари, ортиқча вазн, менопауза, ҳомиладорлик ва айрим дорилар ҳам иссиққа сезгирликни ошириши мумкин.

Буйрак усти безлари етишмовчилиги ҳақиқий ва жиддий касаллик бўлиб, уни оддий аломат асосида эмас, қон таҳлиллари ва махсус гормонал текширувлар орқали аниқлашади.

Шунинг учун таркиби номаълум «дренаж» воситасини қабул қилиш ўрнига сув ичиш, салқин жойга ўтиш ва ҳолат такрорланса, шифокор кўригидан ўтиш тўғрироқ.

2. Тошмасиз қичишиш жигардан бўлиши мумкин, аммо ҳар доим эмас

Терида тошма бўлмаса ҳам, қичишишга қуруқ тери, аллергик таъсир, дори воситалари, темир танқислиги, диабет ёки қалқонсимон без фаолиятидаги ўзгаришлар сабаб бўлиши мумкин. Камроқ ҳолатларда у жигар ёки буйрак касалликлари билан боғлиқ бўлади.

Жигар касалликларида қичишиш билан бирга кучли чарчоқ, иштаҳа пасайиши, кўнгил айниши ёки тери ва кўз оқининг сарғайиши ҳам кузатилиши мумкин.

Лецитин қабул қилиш қичишиш сабабини аниқламайди ва асосий касалликни даволамайди. Аломат узоқ давом этса, умумий қон таҳлили, жигар, буйрак ва қалқонсимон без кўрсаткичларини текшириш талаб қилиниши мумкин.

3. Тернинг кучли ҳиди рух етишмаслигини англатмайди

Тернинг ўзи одатда кучли ҳидга эга эмас. Ҳид теридаги бактериялар, кўп терлаш, иссиқ ҳаво, жисмоний фаоллик, гормонал ўзгаришлар, айрим маҳсулотлар ва дорилар таъсирида кучайиши мумкин.

Тана ҳидининг кескин ўзгариши баъзан диабет, буйрак ёки жигар касалликлари билан ҳам боғлиқ бўлади. Бироқ уни рух етишмаслигининг ишончли белгиси сифатида қабул қилиш учун асос йўқ.

Гигиенага риоя қилинганидан кейин ҳам ҳид сақланиб қолса ёки тўсатдан жуда кўп терлаш бошланса, шифокорга мурожаат қилиш керак.

4. Оч қоринга кўнгил айниши турли сабабларга эга

Оч қолганда кўнгил айниши ҳазм тизимидаги муаммо, ошқозон кислотаси, дори таъсири, ҳомиладорлик ёки қондаги глюкоза даражасининг тушиши билан боғлиқ бўлиши мумкин.

Гипогликемия кўпроқ инсулин ёки қандни пасайтирувчи айрим дориларни қабул қиладиган диабетли беморларда кузатилади. Унда очликдан ташқари қалтираш, терлаш, бош айланиши, асабийлик ва онг чалкашиши пайдо бўлиши мумкин.

Ўт пуфагидаги тошлар эса одатда қориннинг ўнг юқори қисмида оғриқ, кўнгил айниши ва баъзан қусиш билан намоён бўлади. Фақат оч қоринга кўнгил айниши асосида «ўт муаммоси» деган ташхис қўйиб бўлмайди.

Альфа-липой кислотасини сабаби аниқланмаган кўнгил айниши учун ўзбошимчалик билан қабул қилиш стандарт даволаш усули эмас.

5. Доимий кучсизликда фақат темирни айблаш хато

Темир танқислиги ва камқонлик чарчоқ, бош айланиши, ранг оқариши, нафас қисиши ҳамда юрак уришининг тезлашишига олиб келиши мумкин. Аммо бундай ташхис гемоглобин ва темир захирасини кўрсатувчи таҳлиллар билан тасдиқланиши керак.

Кучсизликнинг бошқа кенг тарқалган сабаблари ҳам бор:

• уйқу етишмаслиги ёки уйқу апноэси;

• қалқонсимон без касалликлари;

• диабет ва инфекциялар;

• тушкунлик ёки доимий стресс;

• юрак, буйрак ёки жигар касалликлари;

• айрим дорилар таъсири.

L-тирозин қабул қилиш бу сабабларни бартараф этмайди. Кучсизлик бир неча ҳафта давом этса, таҳлилсиз қўшимча танлаш эмас, сабабни аниқлаш муҳим.

6. Гоҳ қабзият, гоҳ ич кетиши нимадан дарак беради?

Ич келишининг навбатма-навбат ўзгариши асабий ичак синдромида учраши мумкин. Бу ҳолатда қорин оғриғи, дам бўлиш ва ҳожатдан кейин енгиллашиш каби белгилар ҳам кузатилади.

Бироқ шунга ўхшаш аломатлар овқатга тоқатсизлик, инфекция, дорилар, қалқонсимон без муаммолари ва бошқа ичак касалликларида ҳам бўлиши мумкин. Клетчатка қабзиятда ёрдам бериши мумкин, аммо уни бирданига кўпайтириш баъзи одамларда дам бўлиш ва оғриқни кучайтиради.

Омега-3 қўшимчаларини ҳам универсал даво деб бўлмайди. Улар айрим дорилар, жумладан қон суюлтирувчилар билан ўзаро таъсир қилиши ва юқори миқдорда қон кетиш хавфини ошириши мумкин.

7. Овқатдан кейин тез оч қолиш нимани англатади?

Овқатда оқсил, клетчатка ва тўйимли ёғлар кам бўлса, тўқлик ҳисси қисқа давом этиши мумкин. Ширинлик, оқ нон ва тез сўриладиган углеводлар эса қондаги глюкоза даражасининг тез ўзгаришига сабаб бўлиши эҳтимол.

Бироқ доимий очлик, айниқса чанқоқлик, тез-тез пешоб қилиш, кучсизлик ёки вазн йўқотиш билан бирга келса, диабет белгиси бўлиши мумкин. Иштаҳа ошиши ва иссиққа тоқатсизлик вазн камайиши ҳамда юрак уришининг тезлашиши билан кузатилса, қалқонсимон безни текшириш талаб этилади.

Бу ҳолатда лецитин ёки омега қабул қилишдан кўра овқат таркибини таҳлил қилиш ва зарурат бўлса, қондаги глюкозани текшириш муҳимроқ.

Қайси белгиларни кутмай текшириш керак?

Қуйидаги ҳолатларда тиббий кўрикни кечиктирмаслик лозим:

• ҳушдан кетиш ёки онг чалкашиши;

• кучли ва тўхтамайдиган қорин оғриғи;

• қон аралаш нажас ёки қусиш;

• сабабсиз вазн йўқотиш;

• тери ёки кўз оқининг сарғайиши;

• узоқ давом этувчи қусиш;

• қаттиқ сувсизланиш;

• ичак фаолиятининг тўсатдан кескин ўзгариши.

Организм сигнал беради, лекин ташхисни айтмайди

Тана ўзгаришларни аломатлар орқали билдириши мумкин. Аммо бирор белги «айнан шу витамин етишмаяпти» ёки «фалон аъзо тозаланиши керак» деган тайёр жавобни бермайди.

Энг тўғри йўл — аломат қачон бошлангани, қанча давом этаётгани ва яна қандай белгилар билан бирга келаётганини кузатиш. Кейин эса тахминга эмас, кўрик ва таҳлил натижаларига таяниш керак.

Қўшимчалар ҳам дори каби ножўя таъсир қилиши ва бошқа препаратлар билан тўқнашиши мумкин. Шунинг учун «организм сўраяпти» деган интернет ташхиси эмас, аниқ сабабга мос даволаш ҳал қилувчи аҳамиятга эга.

Сиз ушбу етти сигналдан қайси бирига аввал жиддий эътибор бермаган эдингиз? Мавзу бўйича изоҳ қолдиринг ва мақолани дўстларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!