Dunyodagi eng yirik tasdiqlangan neft zaxiralariga ega bo‘lgan Venesuela yana global geosiyosat markaziga qaytdi. AQSH Prezidenti Donald Tramp ma’muriyati Nikolas Maduro hokimiyatdan chetlatilgach, Karakasning 303 milliard barrellik «qora oltin» zaxiralari ustidan nazorat o‘rnatish rejalarini ochiqlay boshladi. Vashington ushbu ulkan resursdan foydalanib, jahon bozorida neft narxini tushirish va raqiblariga bosim o‘tkazishni ko‘zlamoqda.
Inqiroz yoqasidagi gigant: Sanoatning ayanchli ahvoli
Venesuela neft zaxiralari bo‘yicha AQSH va Rossiyani birgalikda hisoblaganda ham ikki barobar ortda qoldirsa-da, bugungi kunda jahon bozoridagi ulushi bor-yo‘g‘i 1 foizni tashkil etadi.
- Tarixiy pasayish: 1950-yillarda dunyo neftining 15 foizini bergan mamlakat, bugun kuniga atigi 1 million barrel xomashyo qazib olmoqda.
- Milliylashtirish oqibati: Ugo Chaves davrida xorijiy kompaniyalar mulkining musodara qilinishi va yillar davomida sarmoya kiritilmagani sohani xarob qildi. Xalqaro sanksiyalar esa vaziyatni yanada og‘irlashtirdi.
Og‘ir neft muammosi: Qazib olish qimmat va murakkab
Ekspert Sergey Vakulenkoning tahliliga ko‘ra, Venesuela nefti tasavvur qilinganidek «oson o‘lja» emas. Asosiy zaxiralar Orinoko daryosi havzasida bo‘lib, u yerdagi xomashyo o‘ta og‘ir va yopishqoqdir.
- Bakteriyalar hujumi: Tabiiy bakteriyalar neftning yengil qismlarini «yeb bitirgan», natijada yer yuzasiga chiqishi bilan qotib qoladigan bitumga o‘xshash modda qolgan.
- Yuqori tannarx: Bunday neftni tashish uchun uni benzin bilan suyultirish yoki maxsus qizdirish quvurlari kerak. Bu esa qazib olish xarajatlarini keskin oshiradi va past narxlarda (masalan, 50 dollar) sohaning rentabelligini shubha ostiga qo‘yadi.
Tramp narxlarni tushira oladimi?
Vashingtonning neft narxini barreliga 50 dollargacha tushirish rejasi Venesuela omili bilan tez orada amalga oshishi qiyin.
- Investitsiya taqchilligi: Qazib olishni sezilarli oshirish uchun yiliga kamida 10 milliard dollar sarmoya va 4-5-yil vaqt talab etiladi.
- Texnik bazaning yo‘qligi: Mamlakatda zamonaviy burg‘ilash uskunalari va servis brigadalari deyarli qolmagan.
- Bozor raqobati: So‘nggi yillarda Kanada og‘ir neft bozorida Venesuelaning o‘rnini egallab ulgurdi.
Xitoy va Rossiyaga ta’siri qanday bo‘ladi?
Venesuelaning Pekin oldidagi qarzi 10 milliard dollardan oshadi. Siyosiy o‘zgarishlar Xitoyning Lotin Amerikasidagi ta’sirini zaiflashtirishi mumkin. Rossiya uchun esa xavf shundaki, AQSH uzoq muddatda narxlarni jilovlash orqali Kreml daromadlariga zarba berishi mumkin. Biroq, Venesuela neftining yuqori tannarxi narxlarni barreliga 50 dollardan pastda uzoq vaqt ushlab turishga imkon bermaydi.
Sizningcha, AQSH kompaniyalari siyosiy xavflar yuqori bo‘lgan Venesuela neft sohasiga milliardlab dollar tikishga tavakkal qiladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
