G‘azo sektoridagi vaziyatni barqarorlashtirish va nizoni tartibga solish uchun tuzilgan xalqaro «Tinchlik kengashi»ga Rossiya prezidenti Vladimir Putin ham taklif etilgani aytilmoqda. Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskovning ma’lum qilishicha, taklif diplomatik kanallar orqali kelgan va hozirda Rossiya tomoni tashabbusning parametrlari hamda mazmunini o‘rganyapti.
Kreml nimani «aniqlab olish»ni istayapti?
Peskov ta’kidlagan nuqta shundan iborat: Moskva bu formatda ishtirok etish masalasida shoshilmayapti — avval kengashning real vakolatlari, qaror qabul qilish mexanizmi, moliyaviy va siyosiy majburiyatlar kabi jihatlarga oydinlik kiritmoqchi. Shuning uchun Rossiya AQSH tomoni bilan keyingi aloqalar orqali barcha detallar aniqlashishiga umid bildirgan.
Ya’ni, rasmiy pozitsiya hozircha “roziman” ham emas, “yo‘q” ham emas — Kreml avvalo qoidalarni o‘qiydi, keyin imzo haqida o‘ylaydi. Oddiy qilib aytganda: “chatga qo‘shilish link keldi, lekin avval guruh qoidalarini ko‘rib chiqamiz”.
Kengashga kimlar kiritilgan?
OAVda keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, kengash tarkibida AQSHning bir qator yuqori darajadagi vakillari va xalqaro figuralar bor. Xususan, ro‘yxatda AQSH davlat kotibi Marko Rubio, Yaqin Sharq bo‘yicha maxsus vakil Stiv Uitkoff, Jared Kushner, Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri Toni Bler, shuningdek Jahon banki rahbari Ajay Banga nomlari tilga olinadi.
To‘qayev allaqachon rozilik bildirgan
Bu voqealar fonida Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayev kengashga a’zo bo‘lish taklifini olgani va ishtirok etishga tayyorligini ma’lum qilgani haqida ham xabarlar tarqalgan.
Shuningdek, avvalroq Donald Tramp O‘zbekistonni Tinchlik kengashiga taklif etgani, Shavkat Mirziyoyev esa tashkilotga ta’sischi davlat sifatida qo‘shilishga tayyorligini bildirgani haqida ham xabarlar tarqalgan edi.
Taklifnoma qaysi davlatlarga yuborildi va tuzilmaning mohiyati nima?
Bloomberg tanishib chiqqan nizom loyihasiga ko‘ra, bu tuzilmaning vazifalari faqat G‘azo bilan cheklanib qolmasligi mumkin. Hujjatda kengash “barqarorlikka ko‘maklashish, ishonchli va qonuniy boshqaruvni tiklash, shuningdek mojarolar ta’sir ko‘rsatgan yoki tahdid ostida turgan hududlarda mustahkam tinchlikni ta’minlashga intiluvchi xalqaro tashkilot” sifatida tavsiflanadi.
Nizomdagi yana bir e’tiborli jihat: kengashga raislikni Donald Tramp amalga oshirishi qayd etilgan. Shu bilan birga, “umrbod a’zolik” masalasi ham muhokama markazida — ma’lumotlarga ko‘ra, doimiy maqom uchun davlatlar kamida 1 milliard dollar miqdorida to‘lov kiritishi shart qilib qo‘yilgan.
Xabarda aytilishicha, Vashington ushbu tashabbus bo‘yicha 50 ta mamlakat rahbarlariga, jumladan Argentina, Kanada, Fransiya, Germaniya, Avstraliya, Bahrayn, Misr, Turkiya, Belarus, Qozog‘iston, Isroil va O‘zbekiston yetakchilariga taklifnoma yo‘llagan.
Bu nima degani?
Hozircha eng muhimi — “taklif keldi” degani avtomatik ravishda “qo‘shildi” degani emas. Rossiya tomoni tashabbusning mazmunini o‘rganyapti va keyingi diplomatik muloqotlardan keyin pozitsiya aniqlashishi mumkin. Agar Moskva formatni o‘z manfaatlari va xalqaro pozitsiyasiga mos deb hisoblasa, ishtirok etishi ehtimoli bor; aks holda — masala muzokaralar darajasida qolishi ham mumkin.
Qisqa xulosa: G‘azo atrofidagi geosiyosiy “katta stol”ga yangi o‘rinlar qo‘yilyapti. Kim o‘tiradi — hali oxirigacha ma’lum emas, lekin o‘yin katta ekani aniq.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
