Sunʼiy intellekt Napoleon davrining sirli shifrini yechdi

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, zamonaviy sunʼiy intellekt modeli 217 yil davomida ochilmay kelgan tarixiy sirni fosh etdi. GPT-6 Astra deb nomlangan tizim Napoleon Bonapart davriga oid maxfiy fransuz doirasidagi murakkab shifrni atigi olti soat ichida toʻliq mutolaa qilib chiqdi va uning mazmunini tikladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Gap 1809 yilning bahorida — Avstriya bostirib kirishidan taxminan ikki hafta oldin fransuz sarkardasi Ogyust de Marmonga yoʻllangan maxfiy xat haqida bormoqda. Mazkur hujjat Cryptiana tadqiqot loyihasining uzoq yillar davomida ochilmagan arxiv saqlanmalaridan joy olgan edi. Xat bir qator oddiy fransuzcha matn hamda raqamlar, harflar va maxsus belgilar kombinatsiyasidan iborat 24 qatordan tashkil topgan.

Tajriba tafsilotlarini tadqiqotchi Karter Chyorch oshkor qildi. Uning soʻzlariga koʻra, GPT-6 Astra tizimiga hujjatning fotosurati va bitta maxsus buyruq (prompt) berilgan xolos. Shundan soʻng neyrotarmoq olti soat mobaynida mustaqil ravishda qoʻlyozmadagi 1300 ga yaqin belgini tanib chiqdi, tarixiy manbalardan qisman shifrlash kalitini topdi.

Tarixiy kontekst va avtomatlashtirilgan tahlil

Qolgan belgilarni tiklash uchun sunʼiy intellekt matematik optimallashtirish usuli boʻlgan imitatsiya usulining oʻz algoritmini yozib ishga tushirdi. Kriptoanaliz jarayonida model oʻsha davrdagi boshqa yozishmalarni ham oʻrganib, olingan maʼlumotlarni tarixiy kontekst bilan taqqosladi. Shunisi eʼtiborliki, ish davomida sunʼiy intellekt hujjatning oʻzidagi sanada taxminiy xatolik borligini ham aniqlagan.

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, ushbu shifr zamonaviy kriptografik talablar boʻyicha oʻta murakkab hisoblanmaydi. Biroq tajribaning asosiy ahamiyati jarayonning toʻliq avtonomligida namoyon boʻldi. Bitta tizim ketma-ket ravishda qadimiy qoʻlyozmani aniqlash, tarixiy maʼlumotlarni qidirish, kriptoanaliz oʻtkazish, dasturiy kod yozish va davr kontekstini hisobga olgan holda natijani tekshirish ishlarini muvaffaqiyatli bajardi.

Tarixdagi yangi sahifa

Mazkur shifrlangan maʼlumotni ochish orqali 1865 yilda nashr etilgan Napoleon xotiralarida chala qolgan buyruq parchasi ham tiklandi. Napoleon asarida marshalni «bir hovuch...» toʻxtatib qoʻlmasligi kerakligi aytib oʻtilgan boʻlsa, sirli doirada bu ibora «...toʻda olomon» soʻzlari bilan davom etishi maʼlum boʻldi.

Eksperiment muvaffaqiyatli yakunlangach, Cryptiana loyihasi eksperti Satosi Tomokiyo olingan natijaning toʻgʻriligini tan oldi. Shundan soʻng tarixiy hujjat rasman yechilgan va ochilgan arxivlar toifasiga oʻtkazildi. Bu kabi texnologiyalarning qoʻllanishi kelgusida insoniyat tarixidagi ochilmagan sirlarni topishda muhim qadam boʻlishi kutilmoqda.