Yaqin Sharqdagi shiddatli to‘qnashuvlar fonida dunyo nigohi Vashington va Tehron o‘rtasidagi ehtimoliy sulh rejalariga qaratilgan. Donald Tramp ma’muriyati urushni to‘xtatish va tinchlik o‘rnatish yo‘llarini izlayotgani haqidagi xabarlar tarqaldi. Zamin.uz AQSH tomoni Eron oldiga qo‘yayotgan qat’iy shartlar va parda ortidagi diplomatik o‘yinlar tafsilotlarini taqdim etadi.
AQSH prezidenti ma’muriyati Eron bilan nizoga nuqta qo‘yish bo‘yicha dastlabki muhokamalarga kirishdi. "Axios" nashrining xabar berishicha, Vashington Tehron oldiga oltita asosiy talabni qo‘ymoqda. Bu shartlar bajarilmay turib, urush olovini o‘chirish imkonsiz deb ko‘rilmoqda.
Vashingtonning "oltilik" talabi:
AQSH Eronning nafaqat harbiy, balki mintaqaviy ta’sirini ham cheklashni ko‘zlagan:
- Yadroviy cheklov: Uranni boyitish va yadro quroli ustidagi barcha ishlarni butunlay to‘xtatish.
- Raketa dasturi: Raketa tizimlarini ishlab chiqishni sezilarli darajada qisqartirish.
- Guruhlarni qo‘llash: "Hizbulloh" va husiychilar kabi qurolli tuzilmalarni moliyalashtirishdan voz kechish.
- Dengiz yo‘llari: Ho‘rmuz bo‘g‘ozini xalqaro kema qatnovi uchun to‘liq ochish.
Tovon pulimi yoki muzlatilgan mablag‘?
Muzokaralardagi eng nozik nuqtalardan biri — moliyaviy masala. Eron tomoni urushdan ko‘rilgan zarar uchun "reparatsiya" (tovon) talab qilmoqda. AQSH rasmiylari esa buni "muzlatilgan aktivlarni qaytarish" deb atashni afzal ko‘rishmoqda.
- Misr va Qatar vositachiligi: Qatar va Misr vakillari Tehron muloqotdan manfaatdor ekanini Vashingtonga yetkazgan.
- Kafolatlar: Eron harbiy harakatlar qayta tiklanmasligi bo‘yicha xalqaro kafolatlar talab qilmoqda.
Vositachi kim bo‘ladi?
Tramp jamoasi hozirda Tehronda qaror qabul qiluvchi haqiqiy shaxslarni aniqlash ustida bosh qotirmoqda. Ilgari vositachilik qilgan O‘mon sultonligiga nisbatan ishonchsizlik tufayli, AQSH Qatar nomzodini ma’qul ko‘rmoqda. Biroq rasmiy Doha "parda ortida yordam berish" bilan cheklanishni istamoqda.
Urush qachon tugaydi?
Donald Tramp urushni to‘xtatish imkoniyatlarini ko‘rib chiqayotganini aytgan bo‘lsa-da, harbiy tahlilchilar jangovar harakatlar yana kamida ikki-uch hafta davom etishini taxmin qilishmoqda. Hozirda Buyuk Britaniya, Misr va Qatar orqali ikki tomon o‘rtasida faol xabarlar almashmoqda.
Aziz o‘quvchilar, sizningcha, Eron AQSHning bunday qat’iy shartlariga rozi bo‘ladimi? Yaqin Sharqda haqiqiy tinchlik o‘rnatilishiga ishonasizmi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
