Gʻazo urushidan keyin Isroil armiyasida suitsid epidemiyasi kuchaymoqda

Gʻazo sektoridagi qonli toʻqnashuvlar nafaqat mintaqa xaritasini, balki jang maydonida boʻlganlarning ruhiyatini ham tubdan oʻzgartirib yubordi. Isroil mudofaa kuchlari (SAXAL) ichida kuzatilayotgan ruhiy inqiroz va oʻz joniga qasd qilish holatlari jamiyatda katta xavotir uygʻotmoqda. Zamin.uz ushbu «yashirin epidemiya» va urushning dahshatli oqibatlari tafsilotlarini oʻrgandi.

Dahshatli statistika: Soʻnggi 15 yildagi eng yuqori koʻrsatkich

Isroilning nufuzli Haaretz nashri tarqatgan maʼlumotlarga koʻra, joriy yil boshidan buyon kamida 10 nafar harbiy xizmatchi oʻz hayotiga qasd qilgan. Ayniqsa, aprel oyi gʻoyat mashʼum keldi: bir oy ichida olti nafar amaldagi askar, uch nafar zaxiradagi faxriy va ikki nafar chegara politsiyasi xodimi ixtiyoriy ravishda hayot bilan vidolashgan.

Urushgacha boʻlgan davrda suitsid holatlari yiliga oʻrtacha 12 tani tashkil etgan boʻlsa, janglar boshlangach bu raqamlar keskin oʻsdi:

• 2023 yil: 17 holat;

• 2024 yil: 21 holat;

• 2025 yil: 22 holat.

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, bu koʻrsatkich oxirgi 15 yil ichidagi eng yuqori va xavotirli darajadir.

Ruhiy jarohat va «urush dahshati»

Armiya rahbariyati va Mudofaa vazirligi ichki surishtiruvlari suitsidlar sababini quyidagi omillar bilan izohlamoqda:

• Ogʻir psixologik yuk: Jang maydonidagi dahshatli sahnalarni koʻrish va yaqin quroldoshlarni yoʻqotish.

• Ruhiy beqarorlik: Minglab askarlar ruhiy muvozanatni yoʻqotgani sababli jang maydonini tark etgan.

• Davolanish zarurati: Hozirda 10 mingga yaqin harbiy xizmatchi maxsus psixologik reabilitatsiya kurslarini oʻtamoqda.

Gʻazo: Genotsid deb tan olingan fojia

Isroil armiyasi ichidagi inqiroz fonida Gʻazo sektoridagi insoniy talofatlar miqyosi aql bovar qilmas darajaga yetdi. 2023 yil 7 oktyabrdan buyon davom etayotgan hujumlar oqibatida 72 550 dan ziyod falastinlik hayotdan koʻz yumdi.

Muhim fakt: Qurbon boʻlganlarning qariyb yarmidan koʻpini ayollar va bolalar tashkil etadi. Birgina 2025 yilning dekabrigacha boʻlgan muddatda 38 mingdan ortiq xotin-qizlar halok boʻlgan.

Hatto 2025 yil 10 oktyabrda imzolangan sulh bitimidan keyin ham qon toʻkilishi toʻxtagani yoʻq — yana 780 ga yaqin inson qurbon boʻldi.

Vayronalar ostidagi hayot

Bugungi kunda Gʻazo sektoridagi binolarning 90 foizi — turarjoylar, shifoxonalar va maktablar yer bilan yakson qilingan. 2,3 million aholi nafaqat bombalardan, balki quyidagi omillardan ham qirilib bormoqda:

• Oʻtkir ochlik va tashnalik;

• Yuqumli kasalliklar tarqalishi;

• Qamal ostidagi toʻliq izolyatsiya.

Eslatib oʻtamiz, 2025 yil sentyabr oyida xalqaro komissiya rasman Isroilning Gʻazodagi harakatlarini genotsid deb eʼtirof etdi.

Aziz mushtariylar, urushning bunday ayanchli oqibatlari va harbiylar orasidagi ruhiy inqiroz haqida nima deb oʻylaysiz? Sizningcha, xalqaro hamjamiyat bu fojiani toʻxtatish uchun yana qanday choralar koʻrishi kerak?

Shuhrat Razzakov

«ZAMIN.UZ» muharriri

+ Zamin.uz saytini Google'ga qo'shing