Jahon siyosiy sahnasida va xalqaro huquq maydonida Isroil rahbariyati bilan bog‘liq navbatdagi shov-shuvli xabarlar tarqaldi. Xalqaro jinoyat sudi (XJS) bosh prokurori Karim Xon Isroil hukumatining bir qator yuqori martabali mutasaddilarini hibsga olish bo‘yicha so‘rov kiritgani haqidagi ma’lumotlar OAV e’tiborini tortdi.
Kimlarga qarshi order so‘ralgani aytilmoqda?
Nufuzli Haaretz nashrining diplomatik manbalarga tayanib yozishicha, bu gal gap Isroil moliya vaziri Bezalel Smotrich hamda Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvir haqida bormoqda. Bundan tashqari, yana uch nafar mas’ul shaxs — Ko‘chirish masalalari bo‘yicha vazir Orit Strok hamda ikki nafar yuqori unvonli harbiy amaldorga nisbatan ham shunday chora ko‘rilishi kutilayotgani bayon etilgan.
Ayblovlar nima bilan bog‘liq?
XJS tomonidan olib borilayotgan surishtiruv ishlarining markazida asosan quyidagi jiddiy masalalar turibdi:
Posyolkalar siyosati: Iordan daryosining G‘arbiy sohilida yahudiy turar joylarini noqonuniy kengaytirish;
Ko‘chmanchilar zo‘ravonligi: Mahalliy aholiga nisbatan kuch ishlatish holatlari;
Demarkatsiya: Bosib olingan hududlarga aholini tizimli ravishda ko‘chirish.
Xalqaro huquq normalariga ko‘ra, bu kabi harakatlar insoniyatga qarshi jinoyat hamda urush jinoyatlari sifatida tasniflanishi mumkin. Eslatib o‘tamiz, mazkur sud idorasi 2024 yilning noyabr oyida Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxu va sobiq mudofaa vaziri Yoav Galantni G‘azodagi harbiy harakatlar paytidagi ehtimoliy jinoyatlari uchun hibsga olishga order bergan edi. Yangi so‘rovlar o‘sha jarayonning mantiqiy davomi sifatida ko‘rilayotgandi.
Maxfiylik taktikasi va kutilmagan bayonot
Tel-Aviv universitetining xalqaro huquq bo‘yicha professori Eliav Liblixning tushuntirishicha, Rim statuti qoidalariga binoan sud gumonlanuvchilarni oldindan ogohlantirishga majbur emas. Aksincha, hujjatlarni maxfiy saqlash ayblanuvchilarni xorijga chiqqanda qo‘lga olish imkoniyatini sezilarli darajada oshiradi. Aslida, mashhur The Wall Street Journal nashri ham hali 2025 yilning may oyidayoq Karim Xon aynan Smotrich va Ben-Gvirga qarshi ish hujjatlarini hozirlayotgani haqida yozib chiqqandi.
Biroq, dunyo matbuotida ushbu "yangi orderlar" haqida xabarlar urchib ketgach, Xalqaro jinoyat sudi rasmiy munosabat bildirishga majbur bo‘ldi. Sud matbuot kotibi Orian Maye bayonot berib, Isroil OAVlarida tarqalayotgan ma’lumotlar haqiqatga to‘g‘ri kelmasligini uqtirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hozirgi paytda Falastin ishi doirasida Isroil rasmiylariga nisbatan hech qanday yangi hibs orderlari chiqarilmagan.
Sizningcha, xalqaro sud organlarining qarorlari Yaqin Sharqdagi siyosiy vaziyatning tinchlanishiga ta’sir ko‘rsata oladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
