Sadir Japarovdan keskin tashabbus: Qirg‘iziston energetik ichimliklardan voz kechmoqchi

Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov mamlakat Vazirlar Mahkamasiga bir oy muhlat ichida energetik ichimliklarni ishlab chiqarish va chetdan olib kirishni (importni) to‘liq taqiqlash masalasini ko‘rib chiqish bo‘yicha qat’iy topshiriq berdi. Davlat rahbari ushbu mahsulotlar aholi, ayniqsa yosh avlod o‘rtasida xavfli qaramlikni keltirib chiqarayotganini va kelajak genofondiga raxna solayotganini ta’kidladi.

«Ushbu ichimliklar asta-sekin qaramlikni keltirib chiqarishi mumkin. Ularni iste’mol qilish odatga aylanib, odam keyinchalik ulardan voz kecha olmay qoladi. Nafaqat kasalliklar oqibatlariga qarshi kurashish, balki ularning oldini olish va kompleks tezkor choralar ko‘rish vaqti keldi, deb hisoblayman», — deya qayd etdi Sadir Japarov.

Tashabbus sabablari va ijro muhlatlari

Davlat rahbari qo‘ygan talab va rejalarning asosiy muddatlari belgilab berildi:

• Fuqarolar salomatligi ustuvorligi: Bosh maqsad — energetik ichimliklarni kundalik odatga aylantirib olishning oldini olish va jamiyatni ehtimoliy og‘ir kasalliklar xavfidan himoya qilish;

• Bosqichma-bosqich muhlatlar: Vazirlar Mahkamasiga muammoni to‘liq tahlil qilib, o‘rganib chiqish uchun bir oy muhlat, qonunchilik doirasida tegishli tartibga solish va cheklov choralarini to‘liq joriy etish uchun esa olti oy vaqt ajratildi.

Vahimali raqamlar: Iste’mol va bozor hajmi qanday?

Qirg‘izistonda energetik ichimliklar savdosi va iste’moli so‘nggi yillarda misli ko‘rilmagan darajada oshib ketgan:

• 2025 yilgi dahshatli ko‘rsatkich: Birgina 2025 yilning o‘zida mamlakat bo‘yicha 54 million 199 ming litr (taxminan 129 million quti/banka) energetik ichimlik iste’mol qilingan;

• 2026 yilgi o‘sish sur’ati: 2026 yilning dastlabki olti oyidayoq bu raqam 36 million 83 ming litrdan (qariyb 85,9 million banka) oshib ketdi;

• Ishlab chiqarish va import hajmi: 2025 yilda respublikaning o‘zida 25 million 263 ming litr mahsulot ishlab chiqarilgan bo‘lsa, YEOII davlatlaridan 28 million 430 ming litr, boshqa xorijiy mamlakatlardan esa 1 million 239 ming litr ichimlik import qilingan.

1,5 milliard somlik yo‘qotish: «Salomatlik pul bilan baholanmaydi»

Kutilayotgan cheklov respublika budjetiga moliyaviy jihatdan sezilarli ta’sir ko‘rsatadi, ammo rasmiy hukumat tanlovi inson hayoti tomonida:

• Budjet yo‘qotishlari: Dastlabki tahlillarga ko‘ra, to‘liq taqiq amalga kirsa, davlat g‘aznasi soliq tushumlaridan taxminan 1,5 milliard som (qariyb 17,15 million dollar) mablag‘ yo‘qotishi mumkin;

• Prezidentdan qat’iy javob: Prezident Sadir Japarov ushbu yo‘qotishlarga qaramay, millatning sog‘lom kelajagi har qanday pul va moliyaviy daromaddan ustun turishini qat’iy bildirdi.