Pul qanday qonuniyat bo‘yicha qo‘ldan qo‘lga o‘tadi? Nega ayrimlar boy, ayrimlar pulsiz...

Ko‘pchilik pulni ko‘proq ishlash orqali topish mumkin, deb o‘ylaydi. Ammo hayotda yana bir qiziq qonuniyat bor: pulning o‘zi ham harakat qiladi.

U bir insondan boshqasiga, bir biznesdan boshqa biznesga, bir bozordan boshqa bozorga o‘tadi. Kimdir pulni oladi va shu zahoti sarflab yuboradi. Kimdir esa o‘sha pulning bir qismini saqlaydi, keyin uni bilimga, biznesga yoki aktivga yo‘naltiradi.

Oradan vaqt o‘tadi.

Birinchi odam yana pul kuta boshlaydi.

Ikkinchisi esa avvalgi puli orqali yangi daromad olish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Farq ko‘pincha pul miqdorida emas, pulga bo‘lgan munosabat va uni harakatlantirish usulida paydo bo‘ladi.

Pul qayerga oqadi?

Iqtisodiyotda pul doim harakatda.

Odam maosh oladi — do‘konda xarid qiladi.

Do‘kon egasi mahsulot yetkazib beruvchiga to‘laydi.

Ta’minotchi xodimlariga maosh beradi.

Xodimlar yana boshqa tovar va xizmatlarga pul sarflaydi.

Shu tariqa bir xil pul iqtisodiyotda qayta-qayta aylanadi.

Ammo shaxsiy moliyada muhim savol boshqacha:

Pul sizdan chiqqandan keyin qayerga boradi?

Agar u faqat iste’molga ketsa, uning harakati shu yerda tugaydi.

Agar uning bir qismi sizga kelajakda daromad keltirishi mumkin bo‘lgan aktiv, ta’lim yoki ishlab chiqarish imkoniyatiga yo‘naltirilsa, pulning harakati boshqa bosqichga o‘tadi.

Shu yerda moliyaviy tafakkurning muhim farqi paydo bo‘ladi.

Boy odamlar pulni faqat «sarflanadigan narsa» deb ko‘rmaydi

Bu yerda boylikni faqat insonning daromadi bilan o‘lchash xato.

Ikki kishi bir xil miqdorda pul topishi mumkin.

Birinchi inson:

daromad → xarajat → yana daromad

sxemasida yashaydi.

Ikkinchisi:

daromad → xarajat + zaxira + kapital → yangi daromad

sxemasini shakllantiradi.

Farq bir kunda sezilmasligi mumkin.

Ammo yillar davomida bu ikki yo‘lning natijasi keskin farq qilishi mumkin.

Pulni jalb qilishdan ham muhimrog‘i — uni ushlab qolish

Ko‘pchilik:

«Qanday qilib ko‘proq pul topaman?»

deb o‘ylaydi.

Ammo yana bir savol bor:

«Topgan pulimning qanchasi menda qoladi?»

Agar daromad oshishi bilan xarajatlar ham xuddi shu tezlikda o‘ssa, insonning moliyaviy ahvoli sezilarli darajada o‘zgarmasligi mumkin.

Masalan, daromad oshdi.

• Yangi telefon.

• Qimmatroq kiyim.

• Ko‘proq restoran.

• Qimmatroq mashina.

• Yangi kredit.

Natijada inson ko‘proq pul topayotgan bo‘lsa ham, o‘zini avvalgidek moliyaviy bosim ostida his qilishi mumkin.

Bu holatni shartli ravishda «daromad o‘sishi bilan xarajatlarning ham o‘sib borishi» deb tushunish mumkin.

Nega ayrimlar doim pul yetishmasligini his qiladi?

Bu har doim ham kam ishlash bilan bog‘liq emas.

Ba’zan muammo pul miqdorida emas, moliyaviy qarorlar tizimida bo‘ladi.

Masalan:

— barcha daromadni sarflash;

— zaxira shakllantirmaslik;

— har bir qo‘shimcha daromadni yangi xarajatga aylantirish;

— qarzlarni nazorat qilmaslik;

— daromadni oshirish uchun yangi ko‘nikmalarga sarmoya kiritmaslik;

— qisqa muddatli xohishlarni uzoq muddatli maqsadlardan ustun qo‘yish.

Bularning har biri alohida qaraganda katta muammodek ko‘rinmasligi mumkin.

Ammo ular muntazam takrorlansa, insonni «pul keladi — pul ketadi» degan aylanada ushlab turishi mumkin.

Pulning eng kuchli qonuniyatlaridan biri — odat

Insonning moliyaviy kelajagini ba’zan katta qarorlardan ko‘ra kichik, lekin doimiy odatlar belgilaydi.

Har oy daromad kelganda:

hammasini sarflash — bir odat.

avval maqsad uchun mablag‘ ajratish, keyin qolganini rejalashtirish — boshqa odat.

Farq bir oyda katta bo‘lmasligi mumkin.

Biroq vaqt o‘tishi bilan natija yig‘iladi.

Shuning uchun moliyaviy intizomning mohiyati o‘zini puldan mahrum qilish emas.

Uning mohiyati:

pul kelganida uning yo‘nalishini oldindan belgilash.

Pul qayerda ko‘payadi?

Pulning o‘zi boylik emas.

Pul — imkoniyat.

Uni qanday ishlatish esa natijani belgilaydi.

Pul:

bilimga → yangi ko‘nikmaga → yuqoriroq daromadga

aylanishi mumkin.

Yoki:

kapitalga → biznesga → yangi daromad oqimiga

aylanishi mumkin.

Yoki:

aktivga → potensial daromadga → yana kapitalga

aylanishi mumkin.

Albatta, har qanday investitsiyada xavf bor va hech qanday aktiv kafolatlangan daromad manbai emas.

Shuning uchun asosiy maqsad «pulni qayergadir tiqish» emas, balki xavfni tushungan holda kapitaldan oqilona foydalanishdir.

Pul insonning fikrlash tarzini ham sinab ko‘radi

Moliyaviy qarorlarda psixologik omillar juda muhim.

Inson qo‘liga katta summa tushganda uning birinchi reaksiyasi qanday?

Darhol sarflashmi?

Yoki avval:

«Bu pul menga qanday imkoniyat yaratishi mumkin?»

deb o‘ylashmi?

Birinchi yondashuv iste’molni kuchaytiradi.

Ikkinchi yondashuv esa rejalashtirishni boshlaydi.

Shuning uchun moliyaviy savodxonlik faqat hisob-kitob emas.

U — xulq-atvor masalasi hamdir.

Boylikni yaratadigan oddiy zanjir

Moliyaviy jihatdan barqaror tizimni shartli ravishda quyidagicha tasavvur qilish mumkin:

Daromad → nazorat → zaxira → kapital → aktiv → qo‘shimcha daromad → yana kapital.

Bu «tez boyish formulasi» emas.

Aksincha, bu uzoq muddatli moliyaviy intizom modeli.

Unda eng muhim bo‘g‘inlardan biri — birinchi qadam:

daromadni nazorat qilish.

Chunki inson qancha topishidan qat’i nazar, pul qayerga ketayotganini bilmasa, uni boshqarish qiyin.

Pulni jalb qiluvchi 5 ta kuchli maqsad

Moliyaviy maqsadni faqat «ko‘p pul topish» deb belgilash shart emas.

Aniqroq maqsadlar insonning harakat yo‘nalishini belgilab beradi:

1. Moliyaviy erkinlik

Kundalik ehtiyojlarni qoplash uchun doimiy moliyaviy bosimni kamaytirish.

2. Daromadni ko‘paytirish

Yangi bilim, ko‘nikma, kasb yoki qo‘shimcha daromad manbalari orqali moliyaviy imkoniyatlarni kengaytirish.

3. Moliyaviy zaxira yaratish

Kutilmagan xarajatlar paytida qarzga qaram bo‘lib qolmaslik uchun zaxira shakllantirish.

4. Kapital yaratish

Daromadning bir qismini uzoq muddatli moliyaviy maqsadlarga yo‘naltirish.

5. Oila va kelajak uchun barqarorlik

Pulni faqat bugungi ehtiyojlarga emas, kelajakdagi muhim maqsadlarga ham yo‘naltirish.

Eng katta xato — pulni maqsad deb bilish

Pulning o‘zi insonni baxtli yoki muvaffaqiyatli qilishi shart emas.

Pul — vosita.

U orqali inson:

vaqtini boshqarishi,

bilim olishi,

oilasiga yordam berishi,

yangi imkoniyatlar yaratishi,

kelajak uchun zaxira to‘plashi

mumkin.

Shuning uchun kuchli moliyaviy maqsad:

«Men ko‘p pul xohlayman»

emas.

Kuchliroq maqsad:

«Men pulni boshqara oladigan va uni uzoq muddatli maqsadlarimga xizmat qildiradigan tizim yarataman».

Va nihoyat — pulning eng muhim qonuniyati

Pul bir joyda turib qolmaydi.

U doimo harakat qiladi.

Savol shundaki:

u siz orqali o‘tganda qayerga yo‘naladi?

Faqat iste’molga ketadimi?

Yoki uning bir qismi kelajak uchun qoladimi?

Faqat bugungi ehtiyojni qoplaydimi?

Yoki ertangi imkoniyatni ham yaratadimi?

Insonning moliyaviy ahvolini o‘zgartirishda eng muhim burilish nuqtasi ko‘pincha «qancha pul topyapman?» degan savoldan «topgan pulim nima ish qilyapti?» degan savolga o‘tishdan boshlanadi.

Chunki pulni ko‘paytirishdan oldin, pulning yo‘nalishini o‘zgartirish kerak.

Shunda pul siz uchun faqat sarflanadigan mablag‘ emas, balki maqsadlarga olib boradigan vositaga aylana boshlaydi.