Soliq qo‘mitasi hukumat qarori loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo‘ydi. Hujjatda asosiy maqsad aniq: yashirin iqtisodiyot ulushini pasaytirish va naqdsiz to‘lovlarni ommalashtirish uchun qo‘shimcha mexanizmlarni ishga tushirish taklif etilmoqda.
Loyihada eng katta urg‘u chakana savdo hamda umumiy ovqatlanish sohasida ishlayotgan tadbirkorlar qo‘llayotgan avtomatlashtirilgan hisobga olish vositalariga qaratilgan. Xususan, bunday tizimlarni soliq organlarining axborot platformalariga majburiy tarzda ulash va davlat reestriga kiritish talabi kuchaytirilishi ko‘zda tutilgan. Ya’ni “hisob-kitob bor, lekin ko‘rinmaydi” degan holatlarga yo‘l qolmasligi kerak.
Shuningdek, fiskal belgilarni to‘g‘ri aks ettirmaslik yoki integratsiya talablarini buzish holatlariga nisbatan Soliq kodeksining 227¹-moddasida belgilangan javobgarlik choralari qo‘llanishi eslatib o‘tilmoqda. Qisqacha aytganda, tizim ishlasa ham, qoidaga muvofiq ishlamasa — savollar ko‘payishi mumkin.
Loyihaga ko‘ra, Soliq qo‘mitasi 2026 yil 1 iyunga qadar quyidagi ishlar ta’minlanishini taklif qilmoqda:
- umumiy ovqatlanish korxonalarini buyurtmalar hisobini yurituvchi axborot tizimi bilan to‘liq jihozlash va uni nazorat-kassa texnikalariga ulash;
- “O‘zbekiston respublika tovar-xomashyo birjasi” AJ bilan birgalikda birja savdolari bo‘yicha oferta shartnomalari haqidagi ma’lumotlarni soliq organlari axborot tizimlariga integratsiya qilish.
Yana bir muhim blok 2026 yil 1 iyuldan boshlab joriy etilishi ko‘zda tutilgan yangi tartiblar bilan bog‘liq. Ular orasida:
- birja savdolari bo‘yicha elektron hisobvaraq-faktura rasmiylashtirishda neft mahsulotlari hajmini avtomatik nazorat qilish mexanizmini ishga tushirish;
- qurilish pudrat va subpudrat shartnomalarini, shuningdek neft mahsulotlari omborlarini ijaraga berish shartnomalarini soliq organlarining elektron tizimlarida hisobga qo‘yish;
- notarial idoralar taqdim etgan ko‘chmas mulk oldi-sotdi shartnomalari ma’lumotlarini QQS hisobotini shakllantirishda inobatga olish;
- ustav kapitaliga ulush sifatida kiritilgan tovar-moddiy zaxiralarni realizatsiya qilish yoki ishlab chiqarishga sarflashni davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan o‘zgartirish hujjatlari asosida amalga oshirish.
Bundan tashqari, Adliya vazirligi, Markaziy bank va Soliq qo‘mitasi ishtirokida “Notarius” avtomatlashtirilgan axborot tizimini soliq organlari, tijorat banklari va to‘lov tashkilotlari tizimlari bilan o‘zaro ulash, ma’lumotlarni real vaqt rejimida almashish mexanizmlarini joriy qilish taklif etilmoqda. Ya’ni ma’lumotlar “keyinroq” emas, “shu zahoti” harakatlanadi.
Bu o‘zgarishlar nimani anglatadi?
Tadbirkorlar uchun asosiy signal shunday: hisob-kitob, shartnoma va aylanmaga oid ma’lumotlar yanada tizimli va ko‘proq avtomat tarzda soliq tizimlari bilan bog‘lanadi. Bu bir tomondan shaffoflikni oshiradi, ikkinchi tomondan esa biznesdan texnik tayyorgarlikni talab qiladi: soft, kassa, integratsiya, ro‘yxatdan o‘tkazish — hammasi “keyin ko‘ramiz” deyiladigan mavzu emas.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
