Chegaralar yopildi: O‘zbekiston va Pokiston Afg‘onistonni chetlab o‘tadigan yo‘lni tanladi
Transafg‘on yo‘nalishi loyihasini muhokama qilish. Foto: Ariana News
Minaqaviy xavfsizlik va geosiyosiy vaziyatning o‘zgarishi fonida Markaziy va Janubiy Osiyo o‘rtasidagi savdo-logistika zanjirida tub burilish yuz bermoqda. Asian Express nashrining xabar berishicha, O‘zbekiston va Pokiston Afg‘onistondagi beqarorlik sababli yuk tashish uchun Xitoy orqali o‘tadigan yangi muqobil transport yo‘lagini rasman integratsiya qilishga kelishib oldi.
O‘zbekiston Bosh vaziri o‘rinbosarining Islomobodga tashrifi davomida ushbu yangi yo‘nalishni ikki mamlakat o‘rtasidagi rasmiy transport yo‘lagiga aylantiruvchi muhim protokol imzolanishi kutilmoqda.
Nega Afg‘oniston va Eron yo‘nalishlaridan voz kechildi?
Ilgari Afg‘oniston orqali o‘tadigan marshrut eng qisqa va moliyaviy jihatdan eng tejamkor yo‘nalish hisoblanar, hatto «O‘zbekiston – Afg‘oniston – Pokiston» transafg‘on temir yo‘li loyihasiga asos sifatida ko‘rilayotgan edi. Biroq ikki asosiy omil bu rejalarni o‘zgartirib yubordi:
Afg‘oniston yo‘nalishining yopilishi: Islomobod va Kobul o‘rtasidagi munosabatlar keskin yomonlashishi ortidan, 2025 yilning oktyabr oyida Torxam va Chaman chegara o‘tish punktlari yopildi. Natijada bu transport yo‘lagi amalda o‘z faoliyatini to‘xtatdi.
Eron omili: Tomonlar Eron hududi orqali o‘tadigan muqobil yo‘llarni ham ko‘rib chiqishdi. Ammo Eron atrofidagi harbiy va siyosiy keskinlikning ortib borishi ushbu variantning jozibadorligi va xavfsizligini sezilarli darajada pasaytirdi.
Yangi logistika sxemasi qanday ishlaydi?
Oxir-oqibat, uzunligi va transport xarajatlari yuqoriroq bo‘lishiga qaramay, Xitoy orqali o‘tadigan yo‘nalish eng ishonchli va oldindan aytib bo‘ladigan variant deb topildi.
Yo‘nalish ketma-ketligi: Pokiston tovarlari Xitoy bilan chegaradagi Sost (Sost) quruq porti orqali olib o‘tiladi.
Tranzit: Tovarlar Xitoyning g‘arbiy hududlari orqali o‘tib, so‘ng Markaziy Osiyo mamlakatlariga, jumladan O‘zbekistonga kirib keladi.
Afzalligi: Pokiston Markaziy Osiyoga barqaror ta’minot yo‘lagini qo‘lga kiritsa, Toshkent Pokiston portlari bilan uzluksiz aloqani saqlab qoladi.
Mintaqaviy transport yo‘laklarining solishtirma tahlili
Yo‘nalish | Asosiy ustunligi | Asosiy kamchiligi | Hozirgi maqomi |
Afg‘oniston orqali | Eng qisqa va arzon yo‘l | Chegaralar yopiq, cheksiz siyosiy xavf-xatarlar | Amalda faoliyati to‘xtagan |
Eron orqali | Dengiz portlariga chiqish imkoni | Mintaqadagi harbiy va siyosiy beqarorlik | Jozibadorligi past |
Xitoy orqali (Yangi) | Yuqori xavfsizlik va barqarorlik | Masofa uzunligi va xarajatlarning yuqoriligi | Rasman integratsiya qilinmoqda |
Raqamlarda: O‘zbekiston va Pokiston savdo aloqalari
Pokiston — O‘zbekistonning Janubiy Osiyodagi ikkinchi yirik savdo hamkori hisoblanadi. Yangi logistika zanjiri ikki mamlakat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmini saqlab qolish va yanada oshirishga xizmat qiladi.
2025 yilgi umumiy savdo hajmi: $445,9 million
Pokiston eksporti: $120,9 million
O‘zbekiston hissasi: $325 million
Geosiyosiy xulosa:
Toshkent va Islomobodning bu qarori Xitoyning Markaziy va Janubiy Osiyoni bog‘lovchi asosiy transport-logistika xabi sifatidagi maqomini yanada mustahkamlaydi. Mintaqa mamlakatlari endilikda xavfsizlikni xarajatlardan yuqori qo‘ymoqda.
Ushbu muhim geosiyosiy va iqtisodiy tahlilni yaqinlaringizga yuboring!
Mintaqaviy savdo yo‘llarining o‘zgarishi Markaziy Osiyo iqtisodiyoti uchun tarixiy ahamiyatga ega.
Ushbu qaynok yangilik va tahliliy maqolani do‘stlaringiz va hamkorlaringizga darhol yuboring!
Sizningcha, Xitoy orqali o‘tadigan yangi yo‘nalish mahsulotlar narxiga qanday ta’sir ko‘rsatadi? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring!
Izohlar 0
…