19,1 mln va 4,4 mln: O‘zbekistondagi maoshlar o‘rtasidagi tafovut...

O‘zbekistonda 2026 yilning birinchi yarmida o‘rtacha oylik nominal hisoblangan ish haqi 7 million 91 ming so‘mga yetdi. Bu o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 18,4 foizlik o‘sishni anglatadi. Biroq umumiy ko‘rsatkich ortida sohalar o‘rtasidagi keskin farq yashiringan: moliya tizimidagi o‘rtacha maosh tibbiyotdagidan 4 barobardan ham yuqori.

Ma’lumotlar 2026 yilning yanvar–iyun oylarini qamrab oladi. Shu sabab bu yil yakuni bo‘yicha emas, birinchi yarim yillik natijalari asosida tuzilgan reyting hisoblanadi.

Eng katta maosh hamon moliya sohasida

Bank, sug‘urta, lizing, kredit va moliyaviy vositachilik yo‘nalishlarida xodimlarning o‘rtacha hisoblangan oyligi 19,1 million so‘mni tashkil etgan. Bu respublikadagi umumiy ko‘rsatkichdan qariyb 2,7 barobar yuqori.

Ikkinchi o‘rinda axborot va aloqa sohasi turibdi — 17,4 million so‘m. Uchinchi pog‘onani esa 11,07 million so‘mlik ko‘rsatkich bilan tashish va saqlash yo‘nalishi egallagan. Logistikada maoshlar bir yilda 22,8 foizga o‘sgan va asosiy sohalar orasidagi eng yuqori o‘sish sur’atlaridan biri qayd etilgan.

Jadvaldagi raqamlar yaxlitlangan. Ayrim rasmiy statistika jadvallarida sohalar yanada mayda faoliyat turlariga ajratib ko‘rsatiladi.

Eng yuqori maosh bankirlarda emasmi?

Umumiy tarmoq bo‘yicha moliya sohasi birinchi o‘rinda. Ammo uning ichki yo‘nalishlari alohida ko‘rib chiqilsa, eng yuqori ko‘rsatkich sug‘urta va qayta sug‘urtalash faoliyatida qayd etilgan — oyiga o‘rtacha 26 million so‘m.

Moliya va sug‘urtaga yordamchi xizmatlarda o‘rtacha ish haqi 24,9 million so‘m, dasturlash va boshqa IT yo‘nalishlarida esa 22,23 million so‘m atrofida bo‘lgan. Demak, keng tarmoq o‘rtachasi uning ichidagi ayrim yuqori daromadli mutaxassisliklarni to‘liq ko‘rsatmaydi.

Tibbiyot bilan farq 14,7 million so‘mga yetdi

Moliya sohasidagi 19,1 million so‘mlik o‘rtacha ko‘rsatkich sog‘liqni saqlashdagi 4,4 million so‘mlik maoshdan taxminan 4,3 barobar yuqori. Ikki soha o‘rtasidagi oylik nominal farq 14,7 million so‘mni tashkil etadi.

Ta’limdagi o‘rtacha ish haqi qariyb 5 million so‘m bo‘lib, mamlakat bo‘yicha umumiy ko‘rsatkichdan taxminan 30 foiz past. Sog‘liqni saqlashda esa maosh respublika o‘rtachasining 62 foiziga teng.

Shu bilan birga, ijtimoiy sohalarda o‘sish umuman bo‘lmagan, degan xulosa noto‘g‘ri. Bir yil ichida ta’limda maoshlar 20,3 foizga, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlarda 20,1 foizga ko‘tarilgan. Biroq ularning boshlang‘ich darajasi past bo‘lgani uchun moliya va IT bilan absolyut farq hali ham katta.

«Ta’limda 5 million» barcha o‘qituvchilarga tegishli emas

Ta’lim sohasining o‘zida ham keskin farq mavjud. 2026 yil birinchi yarmida oliy ta’limda o‘rtacha hisoblangan maosh 12,05 million so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, texnik va kasbiy ta’limda 5,37 million so‘m, umumiy o‘rta ta’limda 4,67 million so‘m qayd etilgan.

Maktabgacha ta’limda esa o‘rtacha ko‘rsatkich 2,72 million so‘m bo‘lgan. Natijada oliy ta’lim va maktabgacha ta’lim xodimlari maoshi o‘rtasidagi farq 4,4 barobarga yetgan.

Demak, tarmoq bo‘yicha bitta o‘rtacha raqam alohida kasb, lavozim yoki muassasadagi haqiqiy vaziyatni to‘liq ifodalamaydi.

Nega moliya va IT sohalari oldinda?

Rasmiy hisobot maoshlar o‘rtasidagi farqning barcha sabablarini alohida tahlil qilmaydi. Ammo tarmoqlarning xususiyatlaridan kelib chiqib, bir nechta omilni ko‘rsatish mumkin.

Moliya va IT kompaniyalari odatda malakali xodim uchun ichki va xalqaro mehnat bozorida raqobatlashadi. Dasturchi, kiberxavfsizlik mutaxassisi, aktuariy, moliyaviy tahlilchi yoki risk-menejer kabi kadrlarni qisqa vaqtda tayyorlash qiyin. Shuning uchun ish beruvchilar yuqori maosh, bonus va qo‘shimcha imtiyozlar orqali xodimni jalb qilishga harakat qiladi.

Ta’lim va tibbiyotda esa xodimlarning katta qismi budjet tizimida ishlaydi. Ularning maoshi alohida kompaniyaning daromadi emas, davlat tariflari, lavozim darajasi, malaka toifasi va budjet imkoniyatlariga ko‘proq bog‘liq. Bu — tarmoqlar tuzilishi va statistikadagi farqlardan kelib chiqqan iqtisodiy tahlildir.

Maoshlar besh yilda ikki barobarga yaqin oshdi

O‘zbekistonda o‘rtacha nominal ish haqi 2022 yilda 3,55 million so‘m bo‘lgan. U 2023 yilda 4,34 million, 2024 yilda 5,1 million, 2025 yilda 5,99 million va 2026 yilning birinchi yarmida 7,09 million so‘mga yetgan. Shunday qilib, nominal ko‘rsatkich besh yilga yetmasdan qariyb ikki barobar oshgan.

Eng katta absolyut o‘sish axborot va aloqa sohasida kuzatilgan — 2022 yildan buyon o‘rtacha maosh 10,53 million so‘mga oshgan. Moliyada o‘sish 9,83 million, tashish va saqlashda 6,44 million so‘mni tashkil etgan. Sog‘liqni saqlashdagi absolyut o‘sish esa 2,07 million so‘m bo‘lib, asosiy tarmoqlar orasida eng past ko‘rsatkich bo‘lib qolgan.

Biroq nominal o‘sish xodimning xarid qobiliyati ham xuddi shunchaga oshdi, degani emas. Real daromadni baholashda shu davrdagi inflyatsiya va kundalik xarajatlar o‘zgarishini ham hisobga olish kerak.

Hududlar o‘rtasida ham katta farq bor

2026 yilning birinchi yarmida eng yuqori o‘rtacha ish haqi Toshkent shahrida qayd etilgan — 12,01 million so‘m. Navoiy viloyatida bu ko‘rsatkich 8,72 million, Toshkent viloyatida esa 6,68 million so‘mni tashkil etgan. Respublika o‘rtachasidan yuqori ko‘rsatkich asosan poytaxt va Navoiy viloyatida shakllangan.

Poytaxtda moliya tashkilotlari, IT kompaniyalari, bosh ofislar va yuqori maoshli boshqaruv lavozimlarining katta qismi joylashgani umumiy o‘rtachaga ta’sir ko‘rsatadi. Navoiy viloyatida esa yirik sanoat va konchilik korxonalarining ulushi yuqori.

«O‘rtacha maosh» qo‘lga tegadigan pul emas

Statistikadagi raqam nominal hisoblangan ish haqi hisoblanadi. U soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar ushlab qolinishidan oldin ish beruvchi tomonidan hisoblangan mablag‘ni ifodalaydi. Shuning uchun jadvaldagi 7,09 million so‘m xodimning bank kartasiga aynan shu miqdor tushadi, degani emas.

Ma’lumotlar korxona va tashkilotlarning elektron hisobotlari asosida shakllantirilgan. Ularda kichik korxonalar, mikrofirmalar, fermer va qishloq xo‘jaligi subyektlari to‘liq qamrab olinmagan. Shu sabab statistika, avvalo, o‘rta va yirik tashkilotlardagi rasmiy ish haqi holatini aks ettiradi.

Bundan tashqari, o‘rtacha ko‘rsatkich sohadagi barcha xodimlar aynan shu miqdorda maosh olishini anglatmaydi. Bir nechta yuqori maoshli rahbar va mutaxassislar umumiy o‘rtachani ko‘tarishi, ko‘pchilik xodimlar esa undan past daromad olishi mumkin.

Maosh oshdi, ammo asosiy masala o‘zgarmadi

2026 yilning birinchi yarmida O‘zbekistonda nominal ish haqi sezilarli o‘sdi. Moliya, IT va transport sohalaridagi yuqori talab hamda xususiy sektor raqobati maoshlarni yangi darajaga olib chiqmoqda.

Biroq iqtisodiyot va jamiyat uchun strategik ahamiyatga ega ta’lim hamda tibbiyot sohalari reytingning eng past qismida qolmoqda. Ularda o‘sish sur’ati yuqori bo‘lsa ham, moliya sektori bilan farq 4 barobardan oshgan.

Bu tafovut faqat xodimning daromadiga emas, malakali kadrlarni sohada saqlab qolish, yosh mutaxassislarni jalb etish va davlat xizmatlari sifatiga ham uzoq muddatli ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Sizningcha, ta’lim va tibbiyotdagi maoshni tezroq oshirish uchun qaysi tizim samarali bo‘ladi? Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!