Mamlakatimizda tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, biznes vakillari uchun erkini kengaytirish va ularning yelkasidagi ma’muriy yuklarni sezilarli darajada yengillashtirish borasida navbatdagi inqilobiy qadam tashlandi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kichik biznes subyektlarining o‘sishi uchun yanada qulay iqtisodiy va ma’muriy shart-sharoitlar yaratish to‘g‘risida”gi tarixiy farmoni e’lon qilindi.
Ushbu muhim hujjat bilan soliq tizimida tadbirkorlar yillar davomida kutgan juda ko‘plab qulayliklar va yengilliklar hayotga tatbiq etilmoqda. Yangi farmon biznes olamiga qanday yengilliklar olib kelayotgani va ularning faoliyatida qanday tub burilishlar yasashi haqidagi eng yoqimli va muhim tafsilotlarni siz aziz o‘quvchilarimiz uchun sodda, xalqchil tilda jamladik.
QQSga o‘tish chegarasi qariyb 5 milliard so‘mga yetkazildi
Kichik biznes vakillari uchun eng katta xushxabarlardan biri — umumiy soliq tizimiga (QQS) majburiy o‘tish mezonining keskin oshirilishi bo‘ldi. 2026 yilning 1 iyunidan e’tiboran ushbu chegaraviy miqdor bazaviy hisoblash miqdori (BHM)ning naqd 12 000 baravari etib belgilandi. Jiddiyroq aytadigan bo‘lsak, bu raqam ayni paytda naqd 4 milliard 944 million so‘mga teng demakdir!
Taqqoslash uchun, ushbu chegara 2020 yilning boshidan buyon atigi 1 milliard so‘mni tashkil etar edi. Endilikda tadbirkorlar yillik aylanmasi 5 milliard so‘mga yetgunga qadar xotirjam ravishda soddalashtirilgan tizimda faoliyat yuritishlari mumkin bo‘ladi.
Ovqatlanish, savdo va xizmat ko‘rsatish sohalariga 6 foizlik QQS
Yangi farmonga binoan, 2026 yil 1 iyundan boshlab 2030 yilning 1 yanvariga qadar umumiy ovqatlanish, savdo hamda xizmat ko‘rsatish sohasida ishlaydigan tadbirkorlarga (davlat ulushi bo‘lgan korxonalar va yirik soliq to‘lovchilardan tashqari) ixtiyoriy ravishda QQS to‘lashning o‘ta soddalashtirilgan tartibini tanlash huquqi berilyapti.
Ushbu yangi tizimning jozibador jihatlari quyidagilardan iborat:
QQS stavkasi barcha turdagi mahsulot va xizmatlarni sotish aylanmasi uchun bor-yo‘g‘i 6 foiz qilib belgilanadi.
Eng quvonarlisi, mazkur tartibni tanlagan tadbirkorlar uchun foyda solig‘i stavkasi 0 foiz etib belgilanadi va ular soliq hisobotini topshirish majburiyatidan butunlay ozod qilinadi.
Sotib olingan tovarlar bo‘yicha QQSni hisobga olish (zachyot) huquqi berilmaydi hamda mavjud imtiyozlar va salbiy farqni qaytarish tartibi qo‘llanmaydi.
Biroq, ushbu tadbirkorlardan mahsulot sotib olgan xaridorlarda QQS summasini hisobga olish huquqi to‘liq saqlanib qoladi.
Eslatma: Ushbu tizimga o‘tish yoki undan voz kechish tadbirkorning xohishiga ko‘ra, soliq idorasiga xabarnoma yuborilgan oydan keyingi oyning birinchi kunidan kuchga kiradi. Soliq qo‘mitasi bir oy muddatda elektron chek va hisobvaraq-fakturalarda 6 foizlik QQSni hisoblash tizimini yo‘lga qo‘yadi.
Tezkor va adolatli soliq ma’murchiligi: Inson omili cheklanadi
Yangi islohotlar doirasida tadbirkorlarni qiynab kelayotgan qator ma’muriy to‘siqlar chilparchin qilindi. Avvalo, soliq to‘lovchi guvohnomasini vaqtincha to‘xtatib turishdek noxush tartib butunlay bekor qilindi. Shuningdek, import bilan shug‘ullanuvchi kompaniyalar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band qilganlarni majburiy ravishda QQS to‘lovchisi deb e’tirof etish amaliyotiga ham chek qo‘yildi.
Bundan tashqari, 2027 yil 1 yanvardan boshlab, soliq xavfi past bo‘lgan tadbirkorlarga QQSning salbiy farqini (davlatdan pul qaytarishni) qoplab berishda inson omili ishtirok etadigan eski tizimdan voz kechilib, jarayon to‘liq avtomatik tarzda amalga oshiriladi. Farmon kuchga kirgunga qadar hosil bo‘lgan 10 million so‘mgacha bo‘lgan salbiy farq summalari esa hech qanday ariza va soliq tekshiruvlarisiz, avtomatik ravishda tadbirkorlarning hisob raqamiga qaytarib beriladi.
Tekshirishlarga cheklov: Ma’muriy bosim kamayadi
Tadbirkorlar o‘z xatolarini mustaqil to‘g‘rilashlari uchun yangi imkoniyatlar yaratildi. 2028 yil 1 yanvarga qadar maxsus avtomatik dastur orqali aniqlangan xatolarni tadbirkor o‘z xohishi bilan tuzatsa, quyidagi soliq tekshiruvlari o‘tkazilmaydi:
Soliq xavfi summasi miqdori | O‘tkazilmaydigan tekshiruv turi |
500 million so‘mgacha bo‘lganda | Soliq auditi o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yilmaydi |
100 million so‘mgacha bo‘lganda | Sayyor soliq tekshiruvi o‘tkazilmaydi |
Qolaversa, 2026 yil 1 iyuldan boshlab kameral tekshiruv talabnomasiga javob yoki tuzatish kiritilgan zahoti, tadbirkorning bankdagi hisob raqamini qayta faollashtirish jarayoni inson ishtirokisiz, to‘liq avtomatlashtirilgan holda bajariladi. 2027 yildan boshlab esa buxgalteriya va soliq maslahatchilarini jalb qilish xarajatlarini ikki barobar oshirilgan miqdorda chegirishga ruxsat beriladi.
Kafe, restoran va mehmonxonalarga katta yengilliklar
Ushbu soha vakillari uchun ham juda yoqimli yangiliklar bor. 2026 yil 1 iyundan boshlab mehmonxona va restoranlarda alkogol hamda tamaki mahsulotlari sotilayotganda naqd pulda to‘lov qabul qilishga rasman ruxsat berildi. Ichimliklar xarid qilinganda raqamli markirovka kodlari ushbu maskanlarning o‘zidayoq yakuniy iste’molga chiqarilgan deb hisoblanadi.
Shuningdek, umumiy ovqatlanish shoxobchalari uchun ayrim xodimlarni maxsus mobil ilova orqali shu kunning o‘zida, ma’lum muddatga soddalashtirilgan tartibda ishga qabul qilish va maosh to‘lash tizimi joriy etilmoqda. Eng quvonarlisi, ular to‘lagan QQS summasining naqd 40 foizi (naqd pulsiz tushum ulushidan qat’i nazar) davlat tomonidan qaytarib beriladi. 2027 yildan boshlab esa alkogol sotish huquqi uchun yig‘imlar birlashtirilib, BHMning 10 foizi miqdorida yagona stavka etib belgilanadi.
Ijara to‘lovlaridagi qulayliklar
Farmonga binoan, restoran, savdo va xizmat ko‘rsatish sohasidagi binolarga tutash bo‘lgan hududlardan foydalanganlik uchun to‘lanadigan ijara haqi miqdori yer solig‘ining atiga bir baravari miqdorida belgilandi. 2027 yildan boshlab esa (Toshkent shahridan tashqari) umumiy maydoni 1 000 kvadrat metrdan ortiq bo‘lgan mulklar tadbirkorlarga ijaraga berilganda, soliq solish maqsadidagi eng kam ijara stavkalari qo‘llanmaydigan bo‘ldi.
Ushbu tarixiy va uzoq kutilgan farmon qoidalari e’lon qilingan vaqtdan boshlab darhol kuchga kirdi. Yurtimizda tadbirkorlik rivoji yo‘lida ochilayotgan yangi imkoniyatlar va eng muhim iqtisodiy yangiliklarni biz bilan kuzatishda davom eting, aziz o‘quvchilar!
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
