Sunʼiy intellekt poygasi: Yale tadqiqoti investorlar qancha ortiqcha pul toʻlayotganini aniqladi

Yale universiteti olimlari sunʼiy intellekt (SI) texnologiyalarining real iqtisodiyotga taʼsirini oʻrganuvchi eng yirik tadqiqotlardan birini yakunladi. 380 trillion tokenni tahlil qilish asosida tayyorlangan hisobotga koʻra, fond bozori allaqachon ushbu texnologiyaning keng tarqalishini oʻz narxlariga kiritib boʻlgan. Tadqiqotchilar investorlar SI tufayli eng koʻp foyda koʻrishi kutilayotgan kompaniyalar aksiyalari uchun sezilarli darajada koʻproq mablagʻ sarflayotganini aniqlashdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

NBER (AQSH Milliy iqtisodiy tadqiqotlar byurosi) tomonidan eʼlon qilingan maqolada aytilishicha, SI texnologiyalarini joriy etishdan maksimal manfaatdor deb hisoblangan kompaniyalar aksiyalari haftasiga oʻrtacha 0,64 foiz koʻproq daromad keltirmoqda. Olimlar ushbu hodisani "AI Premium" deb atashdi. Bu koʻrsatkich investorlarning kelajakdagi samaradorlikka boʻlgan ishonchi naqadar yuqori ekanligidan dalolat beradi.

Investorlar kutuvi va bozor dinamikasi

Tahlil uchun OpenRouter platformasining anonimlashtirilgan maʼlumotlaridan foydalanildi. Ushbu platforma GPT, Claude va DeepSeek kabi 400 dan ortiq modellarga soʻrovlarni yoʻnaltiradi. Tadqiqot 2024-yil yanvaridan 2026-yil apreligacha boʻlgan davrni qamrab olib, dunyo boʻylab oylik SI isteʼmolining taxminan 2 foizini aks ettiradi. Mutaxassislar "AI Factor" koʻrsatkichini ishlab chiqib, uni aksiyalar dinamikasi va bandlik maʼlumotlari bilan solishtirishdi.

Eʼtiborli jihati shundaki, ijobiy effekt nafaqat texnologik gigantlarda, balki isteʼmol tovarlari ishlab chiqaruvchi va yirik ishlab chiqarish aktivlariga ega kompaniyalarda ham kuzatilmoqda. Investorlar ushbu sohalar SI yordamida oʻz unumdorligini keskin oshirishiga ishonmoqda. Shu bilan birga, "AI Premium" effekti AQSH va Yevropa bozorlarida yaqqol koʻzga tashlangani holda, Xitoy va rivojlanayotgan bozorlarda ancha sust ekani maʼlum boʻldi.

Agentli tizimlarning yuksalishi va mehnat bozori

Tadqiqot davomida SI tizimlarining tabiati ham oʻzgargani aniqlandi. Agar 2024-yilda agentli SI tizimlari (faqat javob berish bilan cheklanmay, mustaqil vazifalarni bajaruvchi modellar) umumiy hajmning kichik qismini tashkil etgan boʻlsa, 2026-yilga kelib ular barcha qayta ishlangan tokenlarning yarmidan koʻpini egallagan. Bu texnologiyaning oddiy chat-botlardan murakkab avtonom yordamchilarga aylanayotganini koʻrsatadi.

Mehnat bozori boʻyicha oʻtkazilgan tahlillar quyidagi yoʻnalishlarda SI katta foyda keltirishini koʻrsatmoqda:

• Kommunikatsiya va odamlar bilan muloqot qilish;
• Taʼlim va oʻqitish jarayonlari;
• Insonlarni ishontirish va koordinatsiya qilish;
• Murakkab boshqaruv qarorlarini qabul qilish.

Shu bilan birga, ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, muntazam tahliliy vazifalar bilan bogʻliq kasblar SI taʼsiriga eng koʻp duchor boʻlishi kutilmoqda. Shuni taʼkidlash kerakki, Yale tadqiqoti haqiqiy unumdorlik oʻzgarishini emas, balki aynan investorlarning aksiyalar narxida aks etgan kutuvlarini tahlil qilgan. Bu esa bozorda maʼlum maʼnoda "shishirilgan" umidlar mavjud boʻlishi mumkinligidan ham ogohlantiradi.