Ko‘chmas mulk bozorida kutilmagan vaziyat: Uy-joy narxlari so‘mda arzonlashdi

O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozorida o‘ziga xos va qiziqarli trend kuzatilmoqda: uy-joy narxlarining o‘sishi sezilarli darajada sekinlashgan bo‘lsa-da, bozordagi umumiy faollik pasaygani yo‘q. Markaziy bank o‘zining 2025 yil uchun «Moliyaviy barqarorlik sharhi»da ko‘chmas mulk bozoridagi tub o‘zgarishlarni ma’lum qildi. Zamin.uz uy-joy sotib olmoqchi bo‘lganlar va trendlarni kuzatayotganlar uchun eng muhim raqamlarni jamladi.

Narxlar so‘mda pasaydi, dollarda esa barqaror

Markaziy bank tahlillariga ko‘ra, ko‘chmas mulk bozorida narxlarning shakllanishi tobora ko‘proq real fundamental omillarga tayanmoqda. Natijada, avvalgi yillardagidek narxlarning shiddat bilan osmonga uchgani kuzatilmayapti:

• So‘mdagi bozor narxi: Yillik hisobda 4,8 foizga pasaygan.

• AQSH dollaridagi narxi: Ekvivalent hisobida atigi 1,5 foizga oshgan.

Bu vaziyat bozorda ko‘pikli shishishlar to‘xtab, narxlar ma’lum ma’noda o‘z real o‘zaniga tushayotganidan dalolat beradi.

Uy-joy savdosi 15 foizga ko‘paydi: Buning siri nimada?

Qiziq jihati, narxlar o‘sishining sekinlashishi xaridorlarni cho‘chitmagan, aksincha, ularni yanada faollashtirgan. Yil davomida notarial tartibda rasmiylashtirilgan uy-joy oldi-sotdi shartnomalari soni 15 foizga oshib, 295,4 mingtaga yetdi.

Regulyator bu fenomenni aholining moliyaviy imkoniyatlari kengaygani va ipoteka bozoridagi qulayliklar bilan izohlaydi:

• Daromadlar o‘sishi: 2025 yilda mamlakatda nominal ish haqi 19 foizga oshdi.

• Ipoteka shartlari: Ipoteka kreditlari shartlarining yaxshilanishi uy-joy xarid qilishni ancha qulaylashtirdi.

• Xarid qobiliyati: Aholining uy-joy sotib olish imkoniyati indeksi yil davomida 115 foizdan 126 foizgacha ko‘tarildi.

Ijobiy natija: Xarid qobiliyati yaxshilangani tufayli 2025 yilda shaxsiy uy-joyiga ega bo‘lmagan uy xo‘jaliklari (oilalar) soni 2024 yilga nisbatan 34,7 mingtaga kamaygan.

Bozorni ushlab turgan eng katta kuch — Demografiya

Markaziy bank mutaxassislarining ta’kidlashicha, uy-joyga bo‘lgan talabni faqatgina cho‘ntakdagi pul yoki ipoteka foizlari bilan baholab bo‘lmaydi. Bozorning doimiy harakatda bo‘lishiga eng katta turtki berayotgan omil — bu demografik o‘sish va yangi oilalarning tashkil topishidir.

Uy-joyga bo‘lgan tabiiy ehtiyoj yuqoriligi sababli, narxlar barqarorlashganiga qaramay, ko‘chmas mulk bozorida yaqin orada talabning keskin pasayib ketishi kutilmayapti.