O‘zbekiston-2027: Soliq tizimidagi eng muhim o‘zgarishlar (Keshbek, omonatlar, stavka)

Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Fiskal tahlillar instituti 2027 yil uchun mo‘ljallanayotgan soliq siyosatining inqilobiy asosiy yo‘nalishlarini jamoatchilik muhokamasiga taqdim etdi.

Eng shov-shuvli takliflar:

• 1 foizlik keshbekni to‘liq bekor qilish: Institut keshbek o‘z vazifasini bajarib bo‘lganini va budjet uchun juda qimmatga tushayotganini (2027 yilda 2,1 trillion so‘m) ta’kidlamoqda.

  • Muqobil variant: Aholining ehtiyojmand qatlami uchun ayrim oziq-ovqatlarga 12 foizlik QQS keshbekini saqlab qolish va yirik sovrinli maqsadli lotereyalarni joriy etish taklif qilinmoqda.

• Bank omonatlaridan olinadigan foizlarga 5 foizlik soliq: 2026 yil may holatiga omonatlar hajmi 170 trillion so‘mni tashkil etgan. Institut ushbu daromadlarni dividendlar kabi 5 foizlik stavkada soliqqa tortishni taklif qilmoqda. Bu budjetga qo‘shimcha 1,4 trillion so‘m keltirishi mumkin.

• Progressiv daromad solig‘iga o‘tish: 2019 yildan beri amal qilayotgan yagona 12 foizlik stavka adolat tamoyillariga to‘liq javob bermay qolgani sababli, o‘rta muddatli istiqbolda daromad solig‘ini progressiv shkala asosida undirish tizimiga o‘tish taklif qilindi.

Saqlab qolinadigan va kamaytiriladigan stavkalar:

• Bazaviy soliq stavkalari: Foyda solig‘i (15%), jismoniy shaxslar daromad solig‘i (12%) va qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS - 12%) miqdorlari o‘zgarishsiz saqlab qolinishi taklif qilinmoqda.

• Foyda solig‘ini 15 foizga tushirish: Banklar, mobil operatorlari va ayrim boshqa sohalar uchun amaldagi 20 foizlik foyda solig‘i stavkasini yagona 15 foizga tushirish taklif qilindi.

Budjet yo‘qotishlarini qoplash mexanizmlari:

• Bank xizmatlarini QQSga tortish: Foyda solig‘i tushirilishidan keladigan 859 milliard so‘m yo‘qotishni qoplash uchun banklarning ayrim komission xizmatlarini (hisobvaraqlarni yuritish, kassa xizmatlari, valyuta ayirboshlash) QQSga tortish taklif qilinmoqda.

• Alkogol aksizini oshirish: Alkogol mahsulotlari uchun aksiz stavkasini 48 ming so‘mdan 70 ming so‘mga oshirish taklif qilindi, ammo mahalliy ishlab chiqaruvchilarning soliq yukini kamaytiruvchi yangi mexanizm bilan.

Boshqa muhim o‘zgarishlar va natijalar:

• QQS samaradorligi: QQSni qaytarish jarayonlarini to‘liq avtomatlashtirish orqali samaradorlik koeffitsiyentini 57 foizdan 63 foizga yetkazish va qo‘shimcha 5 trillion so‘m tushum olish rejalashtirilmoqda.

• Soliq imtiyozlari samarasizligi: Umumiy ovqatlanish sohasida ijtimoiy soliqni 12 foizdan 1 foizga tushirish kutilgan natijani (rasmiy bandlikni oshirishni) bermagani aytildi.

• YATT va o‘zini o‘zi band qilganlar: Ular o‘rtasidagi tafovutni bartaraf etish va ijtimoiy to‘lovni eng kam ish haqi miqdoriga tenglashtirish taklif qilindi.

• Uglerod solig‘i: Yirik sanoat korxonalari uchun uglerod solig‘ini 2028 yildan joriy etish rejalashtirilmoqda.

E’tirozlar:

Tadbir davomida soliq maslahatchisi Murod Muhammadjonov asosiy e’tibor soliq stavkalarini o‘zgartirishga emas, balki xufiyona iqtisodiyotni qisqartirishga qaratilishi kerakligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ayrim sohalarda biznesning 90 foizdan ortig‘i norasmiy faoliyat yuritayotgan sharoitda, ularni qonuniy iqtisodiyotga olib kirishning aniq mexanizmlari yetarli darajada aks etmagan.

Asosiy ma’lumotlar jadvali

Ushbu inqilobiy soliq o‘zgarishlari haqidagi xabarni tezroq yaqinlaringiz va tadbirkor tanishlaringizga yuboring!

O‘zbekistonda keshbek bekor qilinishiga va omonatlarga soliq joriy etilishiga qanday qaraysiz? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring!