Keshbek ortida 4,7 mlrd so‘mlik o‘g‘irlik: Toshkentda yashirin sxema fosh bo‘ldi

Toshkentda qalbaki xarid cheklarini sotish orqali budjetdan qariyb 4,7 milliard so‘m olingani aytilmoqda. Bosh prokuratura huzuridagi Departament va Soliq qo‘mitasi hamkorligida o‘tkazilgan tekshiruvda umumiy qiymati 86,2 milliard so‘mlik soxta savdo operatsiyalari aniqlangan.

Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, amalda mavjud bo‘lmagan xaridlar nazorat-kassa mashinalaridan o‘tkazilib, chiqarilgan cheklar Telegram orqali sotilgan. Sxemada ijtimoiy himoya reyestriga kiritilgan fuqarolar uchun mo‘ljallangan yuqori miqdordagi keshbekdan foydalanilgan.

76,2 milliard so‘mlik xarid qog‘ozda yaratilgan

Departamentning Toshkent shahar boshqarmasi o‘tkazgan tergovga qadar tekshiruvda MCHJ mas’ullari 76,2 milliard so‘mlik mahsulotlar xarid qilingani haqida soxta ma’lumotlar rasmiylashtirgani aniqlangan.

Go‘yoki amalga oshirilgan savdolar onlayn nazorat-kassa mashinalari orqali kirim qilinib, ular bo‘yicha fiskal cheklar chiqarilgan. Biroq rasmiy idora talqiniga ko‘ra, cheklar ortida haqiqiy tovar ayirboshlash yoki real xarid bo‘lmagan.

Qalbaki cheklar keyinchalik Telegram'dagi kanal va guruhlar orqali ijtimoiy himoya reyestriga kiritilgan shaxslarga 70 mingdan 150 ming so‘mgacha sotilgan.

Sxema ishtirokchilari chek uchun nisbatan kichik mablag‘ oladi, uni ro‘yxatdan o‘tkazgan shaxs esa budjetdan ancha katta keshbekka ega bo‘ladi. Asosiy zarar esa davlat mablag‘lari hisobidan qoplanadi.

7,5 milliard hisoblanib, 4,1 milliardi to‘langan

Mazkur cheklar Soliq Mobile ilovasida ro‘yxatdan o‘tkazilishi natijasida 7,5 milliard so‘m keshbek hisoblangan.

Shundan 4,1 milliard so‘m fuqarolarga to‘lab berilgan va keyinchalik o‘zlashtirilgani aytilmoqda. Qolgan mablag‘ to‘lovga chiqarilgani yoki tizim tomonidan to‘xtatilgani haqida hozircha batafsil ma’lumot berilmagan.

Ijtimoiy himoya reyestriga kiritilgan fuqarolar ayrim ijtimoiy ahamiyatga ega mahsulot va xizmatlarni xarid qilganda odatdagi 1 foiz o‘rniga 12 foizlik ijtimoiy keshbek olishi mumkin. Mexanizm aholining ehtiyojmand qatlamini qo‘llab-quvvatlash uchun joriy etilgan.

Aynan yuqori foizli qaytarim qalbaki chek sotuvchilari uchun ushbu tizimni jozibador nishonga aylantirgan bo‘lishi mumkin.

Chilonzorda yana 640,8 million so‘mlik holat

Shunga o‘xshash ikkinchi sxema Departamentning Chilonzor tuman bo‘limi tomonidan aniqlangan.

Bu holatda gumonlanuvchilar 10 milliard so‘mlik soxta xaridlarni nazorat-kassa tizimi orqali rasmiylashtirib, chiqarilgan cheklarni 100–150 ming so‘mdan sotgani aytilmoqda.

Ular asosida:

• 1 milliard so‘m keshbek hisoblangan;

• 640,8 million so‘m to‘lab berilgan;

• ushbu mablag‘ budjetdan o‘zlashtirilgani gumon qilinmoqda.

Ikkala holat qo‘shilganda qalbaki xaridlar aylanmasi 86,2 milliard so‘mga, hisoblangan keshbek 8,5 milliard so‘mga yetgan. Amalda to‘langan mablag‘ esa 4 milliard 740,8 million so‘mni tashkil qilgan.

Nega chekni sotib olish ham xavfli?

Soliq qo‘mitasi fuqarolarni ijtimoiy tarmoqlar yoki boshqa shaxslardan sotib olingan cheklarni Soliq ilovasida ro‘yxatdan o‘tkazmaslik haqida avval ham ogohlantirgan.

Rasmiy tushuntirishga ko‘ra, faqat fuqaroning o‘zi amalga oshirgan xarid yoki haqiqatda foydalangan xizmati uchun berilgan chek ro‘yxatdan o‘tkazilishi kerak. Boshqa shaxsdan sotib olingan qalbaki chekdan foydalanish qonunbuzarlik bo‘lib, javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin.

Tizim shubhali foydalanuvchilarni alohida reyestrga kiritish imkoniga ham ega. Bunday holatda chekning qonuniy egasi xaridni aynan o‘zi amalga oshirganini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi talab qilinishi mumkin.

Shu sabab «arzon chek sotib olib, oson pul ishlash» taklifi fuqaroning o‘zi uchun ham moliyaviy va huquqiy xavf tug‘diradi.

Bu yakka holat emas

Soliq Mobile orqali qalbaki keshbek olish sxemalari boshqa hududlarda ham aniqlangan.

Departament iyun oyida Andijonda soxta operatsiyalar orqali 35,1 milliard so‘m budjet mablag‘i talon-toroj qilinganini xabar qilgan. Farg‘onadagi boshqa holatda esa 211 mingdan ortiq fuqaroga 28,5 milliard so‘m keshbek hisoblanib, shundan 3,2 milliard so‘mi to‘langani aniqlangan.

Bu raqamlar muammo bir nechta qalbaki chek bilan cheklanmasligini ko‘rsatadi. Soxta korxonalar, onlayn kassa apparatlari, Telegram orqali chek savdosi va uchinchi shaxslarning Soliq akkauntlaridan foydalanish yagona zanjirga birlashtirilmoqda.

Toshkentdagi ikki holat bo‘yicha hozircha tergovga qadar tekshiruv harakatlari davom etmoqda. Ishtirokchilarning aybi va har bir shaxsning sxemadagi roli sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan belgilanadi.

Keshbek aholiga xaridining bir qismini qaytarish uchun yaratilgan edi. Ammo qog‘ozdagi 86 milliard so‘mlik soxta savdo uni ayrimlar uchun budjetdan pul chiqarish vositasiga aylantirgani gumon qilinmoqda.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!