Etika chegarasi qayerda? Tarmoq faollari shov-shuvli klipga huquqiy baho berishni so‘ramoqda

Ijtimoiy tarmoqlarda Mubinlolo taxallusi bilan ijod qilayotgan rep ijrochisi Mubina Abbosxonovaning yangi chiqarilgan videoklipi keng jamoatchilik muhokamasiga va keskin bahslarga sabab bo‘ldi. Klipda qo‘llanilgan badiiy obrazlar va vizual yechimlar ko‘plab internet foydalanuvchilari hamda tarmoq faollari tomonidan ochiqchasiga e’tiroz bilan qarshi olindi.

Videoklip boshlanishida marhum sevimli shoir Muhammad Yusufning mashhur «Layli» she’ridagi satrlardan iqtibos keltirilgan bo‘lsa-da, undan keyingi vizual sahnalar milliy madaniyat va odob-axloq me’yorlari nuqtayi nazaridan jiddiy savollarni paydo qildi.

She’rning asl va to‘g‘ri matni quyidagicha:

«Qizlar o‘zgardi, o‘zgarib ketdi,
Batamom xuddi.
Siz o‘zgarmadinglar, yo‘l shu yo‘l hamon,
Har tomonga solib jar,
Tegmaganga tegilgan.
Bilsanglar, ayollar erkaklardan doim yengilgan...»

Muhokamalarga sabab bo‘lgan vizual sahnalar

Klip e’lon qilingandan so‘ng eng ko‘p muhokama qilingan jihatlar quyidagilar bo‘ldi:

• Ramziy obrazlar va sahna ko‘rinishi: Videoda ijrochi ayol qo‘lida qamchi yoki zanjirsimon bo‘yinbog‘ ushlagan holda tasvirlangan bo‘lib, uning qarshisida boshiga niqob kiygizilgan va bo‘ynida tasma bo‘lgan erkak obraz tiz cho‘kib turgan holatda aks ettirilgan;

• Muhammad Yusuf she’rining ishlatilishi: Klip kirish qismida ayol va erkak munosabatlari, zamon o‘zgarishi haqidagi she’riy satrlardan foydalanilgan, biroq bu kontekst sahnaviy tasvirlar bilan nomutanosib ekani ta’kidlanmoqda;

• Shov-shuvli vizual usullar: Ko‘plab tomoshabinlar bunday sahnalarni musiqiy san’at emas, balki arzon shov-shuv va e’tibor jalb qilish uchun tanlangan provokatsiya sifatida baholadilar.

Tarmoq faollari va jamoatchilik munosabati

Ijtimoiy tarmoq faollari va foydalanuvchilari ushbu chiqish yuzasidan o‘z munosabatlarini bildirib, quyidagi masalalarni ko‘tarmoqda:

• Inson qadr-qimmati masalasi: Jamoatchilik vakillari xoh erkak, xoh ayol bo‘lsin, inson qadr-qimmatini kamsituvchi va tahqirlovchi obrazlarni san’at sifatida talqin qilishga qarshi chiqmoqda;

• Qonuniy nazorat talabi: Bir qator faollar madaniyat sohasi va jamoatchilik etikasiga zid targ‘ibotlarga huquqiy baho berilishi, zarurat bo‘lsa tegishli mas’ul tashkilotlar tomonidan choralar ko‘rilishi zarurligini ta’kidlamoqda;

• San’atda mas’uliyat chegarasi: Foydalanuvchilar media makondagi chiqishlar, ayniqsa yoshlar auditoriyasiga mo‘ljallangan kontentlar odob-axloq va hurmat tamoyillariga mos kelishi kerakligini eslatmoqda.

Hozircha ijrochi yoki klip ijodiy guruhi tomonidan jamoatchilikning tanqidlariga nisbatan rasmiy izoh berilmagan bo‘lsa-da, ijtimoiy tarmoqlarda kontentning etik chegaralari bo‘yicha munozaralar davom etmoqda.