O‘zbekiston Raqobat qo‘mitasi so‘nggi vaqtlarda suyultirilgan gaz (propan) narxining ko‘tarilishi va birja savdolaridagi holat yuzasidan rasmiy bayonot berdi. Ma’lum qilinishicha, narxlarning shakllanishiga asosan import mahsulotlari ulushining ortishi va mavsumiy talab ta’sir ko‘rsatmoqda.
Mahalliy mahsulot ulushi kamaygan
2025 yil davomida birja savdolari orqali jami 358 ming tonna propan realizatsiya qilingan. Raqamlarga e’tibor qaratsak, vaziyat quyidagicha o‘zgargan:
- Yillik ko‘rsatkich: Sotilgan gazning 61 foizi mahalliy ishlab chiqaruvchilarga, 39 foizi esa importyorlarga to‘g‘ri kelgan.
- Keskin pasayish: Agar yilning birinchi yarmida mahalliy gaz ulushi 80 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2026 yil yanvar oyiga kelib bu ko‘rsatkich 10 foizgacha tushib ketgan.
- Sabab: Mahalliy suyultirilgan gaz birinchi navbatda aholi ehtiyojlari va ijtimoiy soha obyektlarini ta’minlashga yo‘naltirilgan.
Narxlar o‘rtasidagi tafovut va cheklovlar
Qo‘mita ichki bozorda narxlar keskin sakrab ketmasligi uchun bir qator himoya mexanizmlarini joriy etgan.
- Narx chegarasi: Mahalliy gaz uchun 20 foizlik spred (o‘sish chegarasi) va 5 tonnalik xarid limiti o‘rnatilgan. Buning natijasida mahalliy mahsulot narxi 1 tonna uchun 7 mln so‘mdan oshmagan.
- Import omili: Chetdan olib kelinayotgan gaz narxi 8 mln so‘m atrofida bo‘lgan. Bugungi kunda esa import mahsulotning boshlang‘ich narxi oshishi hisobiga birjada o‘rtacha narx 9,5 mln so‘mgacha ko‘tarilgan (dekabrga nisbatan 20 foiz o‘sish).
Avtomobillar va iste’mol hajmi
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, respublikadagi jami transport vositalarining 11 foizi propanda harakatlanadi. Avtomobillar uchun sotiladigan jami yoqilg‘i mahsulotlari summasida propanning ulushi atigi 5 foizni tashkil etadi.
Ijtimoiy tarmoq faollariga murojaat
Raqobat qo‘mitasi narxlar bo‘yicha turli asossiz xabarlar tarqalishi bozordagi barqarorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishidan ogohlantirdi:
«Chakana narxlarning oshishi haqidagi ma’lumotlarning noto‘g‘ri yoritilishi bozor tamoyillarining buzilishiga va sun’iy ravishda yagona (yuqori) narx shakllanishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, axborot tarqatishda ehtiyotkor bo‘lish lozim», — deyiladi xabarda.
Hozirda yoqilg‘i quyish shoxobchalarida narxlar yuzasidan doimiy monitoring ishlari olib borilmoqda va vaziyatni barqarorlashtirish bo‘yicha tezkor choralar ko‘rilmoqda.
Sizningcha, propan narxini tushirish uchun import hajmini oshirish kerakmi yoki mahalliy ishlab chiqarishni kengaytirishmi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
