O‘zbekiston hukumatining qarori bilan «Ijtimoiy reestrni yuritish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi. Yangi hujjat oilalarni Ijtimoiy reestrga kiritish, ularni belgilangan toifalarga ajratish va zarurat tug‘ilganda reestrdan chiqarishning aniq qoidalarini belgilab berdi.
Endilikda reestrga kirish uchun murojaat qilishning bir nechta qulay yo‘li bor. Nizomga ko‘ra, ariza beruvchi o‘z oilasini reestrga kiritish maqsadida davlat xizmatlari markaziga yoki vakolatli organga shaxsan borib murojaat qilishi mumkin. Shu bilan birga, ijtimoiy xodim orqali ariza topshirish imkoniyati ham saqlanib qoladi.
Bundan tashqari, fuqarolar zamonaviy raqamli kanallardan ham foydalanishi mumkin: «YAMIH» AT, YAIDXP yoki «Ijtimoiy karta» mobil ilovasi orqali mustaqil ravishda ariza yuborishga ruxsat berilgan. Ya’ni kimdir navbat kutishni yoqtirmasa, masalani telefon yoki onlayn tizim orqali ham hal qilishi mumkin.
Muhim qoida: har bir oila tomonidan ariza topshirish bir oyda bir martadan oshmasligi kerak. Bu talab tizimni ortiqcha takroriy murojaatlardan himoya qiladi va baholash jarayonini tartibga soladi.
Ariza kelib tushgach, dastlab oilaning ijtimoiy-iqtisodiy holati boshlang‘ich baholashdan o‘tkaziladi. Agar ushbu bosqichda ariza beruvchining oilasini “davlat ta’minotidagi oila” yoki “kambag‘al oila” deb topishni rad etish uchun asoslar aniqlanmasa, ariza keyingi bosqichga o‘tadi: u ijtimoiy xodimning shaxsiy kabinetiga savolnoma to‘ldirish uchun yuboriladi.
Savolnoma ariza beruvchi tomonidan tasdiqlangandan keyin axborot moduli orqali avtomatik tarzda “mahalla yettiligi”ga yo‘naltiriladi. Ya’ni qaror qabul qilishda mahallaning mas’ul tuzilmasi ham ishtirok etadi.
“Mahalla yettiligi” xulosasi tasdiqlangandan so‘ng, «YAMIH» AT uch ish kuni ichida oilaning ijtimoiy-iqtisodiy holatini yakuniy baholashdan o‘tkazadi. Demak, jarayon “qog‘ozbozlik”ka ketib qolmasligi, ma’lum muddatlarda yakuniga yetishi ko‘zda tutilgan.
Nizomda daromadni hisoblash tartibi ham ochiq-oydin belgilangan. Oilaning har bir a’zosiga to‘g‘ri keladigan bir oylik o‘rtacha jami daromad quyidagicha aniqlanadi: oxirgi uch oy uchun barcha oila a’zolarining daromadlari jamlanadi, so‘ng oila tarkibiga kiritiladigan a’zolar soniga va 3 oyga bo‘linadi. Shu yo‘l bilan bir kishiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha oylik daromad chiqariladi.
Reestrga kiritiladigan oilalar toifalar bo‘yicha alohida ajratiladi. Nizomga ko‘ra, oilalar:
— “davlat ta’minotidagi oila”,
— “kambag‘al oila”,
— “kambag‘allik chegarasidagi oila”
degan toifalardan biri sifatida reestrga kiritiladi.
Yana bir muhim jihat: reestrga kiritilganidan keyin ham ma’lum vaqt o‘tishi bilan ma’lumotlar yangilanib turishi shart. Oilalar reestrga kiritilgan kundan boshlab oila a’zolari ishtirokida savolnoma qayta to‘ldiriladi:
— “davlat ta’minotidagi oila” toifasi uchun — har 12 oyda,
— “kambag‘al oila” toifasi uchun — har 6 oyda.
Qisqasi, yangi nizom Ijtimoiy reestrga kirish masalasini aniq qoidalarga solib, murojaat qilish yo‘llarini kengaytirdi va baholash hamda tasdiqlash jarayonlarini bosqichma-bosqich belgilab berdi. Bu esa fuqarolar uchun ham tushunarli, ham nazorat qilinishi mumkin bo‘lgan tizim shakllanyapti degani.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
