Moskva metrosi xorijiy dasturiy taʼminotdan voz kechib, Linux tizimiga oʻtmoqda

Moskva metropoliteni oʻzining butun axborot va chipta infratuzilmasini Rossiyada ishlab chiqilgan Astra Linux operatsion tizimiga oʻtkazish boʻyicha keng koʻlamli loyihani boshladi. Ushbu strategik qadam transport tizimining xorijiy texnologiyalarga bogʻliqligini kamaytirish va kiberxavfsizlikni kuchaytirishga qaratilgan. CNews nashri xabariga koʻra, yaqin uch yil ichida oʻn minglab qurilmalar yangi platformada ishlay boshlaydi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Loyiha doirasida yoʻlovchilar har kuni foydalanadigan kassa apparatlari, chipta sotish avtomatlari, maʼlumot terminallari va turniketlar toʻliq yangilanadi. Yagona dasturiy platforma sifatida Astra Linux tizimining Desktop, Server va Embedded versiyalari tanlab olingan. Bu esa metropolitenning ham ichki serverlarini, ham yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatuvchi kichik qurilmalarni bir xil ekotizimga birlashtirish imkonini beradi.

Texnologik mustaqillik va xavfsizlik masalalari

"Grup Astra" kompaniyasi bergan maʼlumotlarga koʻra, loyihaning birinchi bosqichi muvaffaqiyatli yakunlangan. 2025-yilga kelib metropoliten turli tahrirdagi operatsion tizimlar uchun litsenziyalarni qoʻlga kiritdi. Ayniqsa, oʻrnatilgan tizimlar va oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish terminallari uchun moʻljallangan Embedded versiyasiga alohida urgʻu berilmoqda. Kelgusida 6000 dan ortiq toʻlov qurilmalari va barcha turniketlar ushbu tizimga oʻtkazilishi rejalashtirilgan.

Moskva hukumati vakillarining taʼkidlashicha, yangi tizimga oʻtish nafaqat siyosiy yoki iqtisodiy, balki texnik zaruriyatdir. Xorijiy dasturiy taʼminot yetkazib beruvchilarining bozorni tark etishi fonida, transport kabi muhim infratuzilma obʼyektlarining barqaror ishlashini taʼminlash ustuvor vazifaga aylandi. Yangi oʻrnatilayotgan barcha qurilmalar endilikda standart ravishda Astra Linux bilan jihozlanadi.

Oʻzbekiston sharoitida ham transport tizimlarini raqamlashtirish va mahalliy yechimlardan foydalanish masalasi dolzarb hisoblanadi. Toshkent metropolitenida ham soʻnggi yillarda toʻlov tizimlari va monitoring jarayonlari bosqichma-bosqich modernizatsiya qilinmoqda. Rossiya tajribasi shuni koʻrsatmoqdaki, yirik megapolislar kutilmagan texnologik uzilishlarning oldini olish uchun ochiq kodli yoki milliy operatsion tizimlarga tayanishni afzal koʻrmoqda.

Boshqa shaharlardagi oʻzgarishlar

Moskvadagi ushbu oʻzgarishlar Rossiyaning boshqa yirik shaharlari uchun ham namuna boʻlmoqda. Masalan, Sankt-Peterburg metropoliteni ham turniketlarni mahalliy dasturiy taʼminotga oʻtkazishga tayyorgarlik koʻrmoqda. U yerda ishlar 2027-yilning martigacha yakunlanishi koʻzda tutilgan. Mutaxassislarning fikricha, bunday ommaviy migratsiya Linux asosidagi tizimlarning transport sohasidagi pozitsiyasini yanada mustahkamlaydi.

Umuman olganda, ushbu loyiha quyidagi maqsadlarni koʻzlaydi:

• Xorijiy dasturiy taʼminot yetkazib beruvchilariga qaramlikni tugatish;
• Kritik infratuzilmaning kiberhujumlarga chidamliligini oshirish;
• Dasturiy taʼminotni markazlashgan holda yangilash va boshqarishni soddalashtirish;
• Uskunalarning ishlash muddatini optimallashtirilgan OT hisobiga uzaytirish.

Loyiha yakuniga koʻra, Moskva metrosi dunyodagi eng yirik Linux tizimida ishlovchi transport tarmoqlaridan biriga aylanishi kutilmoqda. Bu esa kelajakda intellektual transport tizimlarini yanada kengroq joriy etish uchun poydevor boʻlib xizmat qiladi.